Μίκης Θεοδωράκης, 90 χρόνια!

Για τα 90 χρόνια του Μίκη θέλω να γράψω λίγα λόγια, έτσι για να τιμήσω με τις πιο ειλικρινείς ευχές μου την επέτειο των γενεθλίων του. Σκέπτομαι μάλιστα να μην αναφερθώ καθόλου στο έργο του και την τεράστια προσφορά του, αφού η παγκόσμια αναγνώριση που εξακολουθεί να το περιβάλλει, επισκιάζει κάθε αναφορά.
Θα μιλήσω κυρίως για την γνωριμία που η Λίζα κι εγώ είχαμε μαζί του και για κάποια γεγονότα που μένουν βαθιά χαραγμένα στη μνήμη μας, γεγονότα που σημαδεύουν μια ολόκληρη εποχή.

Γνώρισα λοιπόν τον Μίκη Θεοδωράκη το 1960 στο στούντιο της Columbia στον Περισσό, όταν συμμετείχα στην ορχήστρα εγχόρδων για την ηχογράφηση του ‘Επιτάφιου’ του Γιάννη Ρίτσου. Ήταν η πρώτη εκτέλεση του έργου στην οποία έπαιρναν μέρος αρκετά μέλη της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Μάνου Χατζιδάκι και με τραγουδίστρια τη Νάνα Μούσχουρη.
Είκοσι χρονών εγώ και ομολογώ πως δεν καταλάβαινα και πολλά εκεί που βρέθηκα. Κάποιες μελωδίες πρωτόγνωρες, διαφορετικές και κάποιοι στίχοι με παράξενα λόγια “άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης…” και τέτοια δυσνόητα χωρίς ειρμό, χωρίς ομοιοκαταληξία, καμιά σχέση με το “τσίκα-τσίκα μπουμ ολέ – ολέ” ή το “Μαντουμπάλα αγάπη γλυκιά μου” που ως τότε τραγουδούσε όλη η Ελλάδα.
Απλά ωστόσο παρατηρούσα πως κάθε φορά που τέλειωνε ένα τραγούδι ο Χατζιδάκις που διηύθυνε την ορχήστρα, γύριζε και ρωτούσε έναν ψηλό που καθόταν σκυφτός κι αμίλητος σ’ ένα πάγκο: “ Σου άρεσε Μίκη? Πως σου φαίνεται Μίκη? Θέλεις κάτι άλλο Μίκη? ” Ποιός ήταν αυτός ο Μίκης εκείνη την ώρα ούτε και που ήξερα.
Έστω κι αν τη μέρα εκείνη δεν ανταλλάξαμε μισή κουβέντα, αυτή τελικά ήταν η πρώτη γνωριμία με τον άνθρωπο που αργότερα θα έφερνε μια πραγματική επανάσταση στο ελληνικό τραγούδι.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, τόσο ο Μίκης Θεοδωράκης όσο και ο Μάνος Χατζιδάκις επέβαλαν με τα τραγούδια τους το μπουζούκι, ένα όργανο περιφρονημένο, κατατρεγμένο και απαγορευμένο από το Ραδιόφωνο. Κυρίως όμως γνώρισαν σε έναν ολόκληρο λαό μέσα από τις υπέροχες μελωδίες τους, τους κορυφαίους ποιητές μας Σεφέρη, Ελύτη, Ρίτσο, Λειβαδίτη, Γκάτσο και πολλούς ακόμη. Έφεραν τέλος μια ανανέωση στο λαϊκό τραγούδι που μέχρι εκείνη την εποχή πελαγοδρομούσε μεταξύ του απαγορευμένου ρεμπέτικου και του ξενόφερτου ανατολίτικου αμανέ.

1964 Concerto Vivaldi- Μ.Θεοδωράκης

Η ουσιαστική γνωριμία με τον Μίκη ωστόσο, έγινε λίγα χρόνια αργότερα το 1964, όταν μας διηύθυνε στο κονσέρτο για δυο κιθάρες του Βιβάλντι στον «Παρνασσό» με την Μικρή Ορχήστρα Αθηνών. Η Μ.Ο.Α, όπως ήταν γνωστή τότε, ιδρύθηκε από τον ίδιο σε συνεργασία με τον Χατζιδάκι, με αποκλειστικό ρεπερτόριο έργων κλασικής μουσικής που διηύθυναν σχεδόν εκ περιτροπής κάθε εβδομάδα.
Να ήταν ο ανταγωνισμός μεταξύ τους? Να ήταν η πολιτική τους αντίθεση ή μήπως η διαφορά του χαρακτήρα τους? Ό,τι και αν ήταν, έμοιαζαν σαν δυο τεράστιους ογκόλιθους που έπεσαν ξαφνικά με πάταγο στα λιμνάζοντα νερά της ελληνικής μουσικής. Και ήταν οι δυο τους που έβαλαν τα γερά θεμέλια, χάραξαν μια άλλη πορεία και δημιούργησαν τη νέα Σχολή μέσα από το τραγούδι, τους δίσκους και τις συναυλίες.

1964-2
Δυο χρόνια αργότερα, η Λίζα κι εγώ νοιώσαμε να μας κολακεύει το τηλεφώνημα που μας έκανε ο Μίκης για να λάβουμε μέρος στο “Άξιον εστί” ένα συμφωνικό του έργο που θα παιζόταν για πρώτη φορά στο θέατρο «Κεντρικό». Όπως φάνηκε αμέσως, η επιτυχία του έργου υπήρξε τόσο μεγάλη, ώστε όχι μόνο επαναλήφθηκε μια εβδομάδα αργότερα, αλλά πολύ γρήγορα οι προπωλήσεις εισιτηρίων έφθασαν να καλύπτουν κάποιους μήνες.
Ένα έργο για ορχήστρα και χορωδία με λαϊκά και βυζαντινά στοιχεία, ένα έργο γραμμένο πάνω στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, ένα έργο που έκανε αίσθηση ακόμα και στους κακοπροαίρετους, όσους διαφωνούσαν με την δηλωμένη αριστερή τοποθέτηση του Μίκη.
Δεν θυμάμαι πόσες συναυλίες του “Άξιον εστί” έγιναν μετά τις αλλεπάλληλες πρόβες. Αυτό που θυμάμαι είναι πως διακόπηκαν απότομα όταν ξαφνικά απλώθηκε η μεγάλη νύχτα της δικτατορίας. Κυνηγημένος και φυγάς πια στο Παρίσι ο Μίκης δεν σταμάτησε την μουσική αλλά και την πολιτική δράση του.
Πληθωρικός, χειμαρρώδης, ασυμβίβαστος και πάνω απ’ όλα αγωνιστής, δέχτηκε σφοδρή επίθεση από φίλους και ομοϊδεάτες όταν στις επικίνδυνες μέρες της εισβολής των Τούρκων στην Κύπρο, την κατάρρευση της χούντας και την έλευση στην Ελλάδα του Καραμανλή, είχε πει το περίφημο “Καραμανλής ή τανκς”. Αυτός ένας ακραιφνής αγωνιστής της Αριστεράς, ένας ηγέτης των ‘Λαμπράκηδων’ απλώνει χέρι βοήθειας στο σύμβολο της Δεξιάς που εμφανίζεται ως μεσσίας για τη σωτηρία της χώρας. Όπως συμβαίνει συνήθως στην Ελλάδα, με μια μονοκονδυλιά σβήνονται τα πάντα, ξεχνιούνται οι αγώνες, οι προσφορές, τα επιτεύγματα και τη θέση τους παίρνουν οι αμφισβητήσεις, οι σαρκασμοί, η απαξίωση.

1964-3Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας, δεχόμαστε ένα νέο τηλεφώνημα από τον Μίκη για να λάβουμε μέρος στο Canto General, το καινούργιο του ορατόριο πάνω σε στίχους του Χιλιανού Πάμπλο Νερούδα. Χιλιάδες πλέον ο κόσμος που τον αποθεώνει στα στάδια της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας όταν μάλιστα με την πάροδο του χρόνου δικαιώνεται και η προαναφερθείσα ρήση του.
Στο επικό Κάντο Χενέραλ, τα απλωμένα τεράστια χέρια του μοιάζουν να ακουμπάνε τον ουρανό, παρασύροντας ορχήστρα, χορωδία και τραγουδιστές σε μια ξέφρενη, γεμάτη συγκίνηση εξιστόρηση του ισπανικού κειμένου που ο ίδιος με το πάθος του μεταδίδει στις εξέδρες που δεν γνωρίζουν τα λόγια. Ανεπανάληπτες οι βραδιές, απερίγραπτη η ατμόσφαιρα, ατέλειωτα τα μπιζ, η αποθέωση σε όλο της το μεγαλείο.

Βρεθήκαμε αρκετές φορές με τον Μίκη και τη Μυρτώ στο σπίτι μας και στο σπίτι του. Κάναμε μάθημα κιθάρας στα παιδιά τους, μιλήσαμε, παίξαμε μουσική, συνεργαστήκαμε. Όταν ένας ακούραστος καλλιτέχνης όπως αυτός δραστηριοποιείται όχι μόνο στα μουσικά αλλά και στα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα για τόσες πολλές δεκαετίες, όταν η ζωή του περνά τόσες διακυμάνσεις από την εξορία ως τα βουλευτικά έδρανα και από το ξύλο στις διαδηλώσεις μέχρι το δείπνο με τον Φιντέλ Κάστρο, δεν είναι περίεργο να αντιμετωπίζει συνεχείς προκλήσεις με αισθήματα λατρείας από τη μια και αμφισβήτησης από την άλλη.
Αυτός ο αιώνιος έφηβος, που δεν έπαψε ποτέ να μπερδεύεται με την πολιτική, δεν έπαψε να κάνει λάθη, δεν έπαψε να μάχεται για μια πιο δίκαιη κοινωνία και μια ζωή καλύτερη, έφτασε μετά από τόσους αγώνες, κακουχίες, εξορίες και φυλακίσεις τα 90 χρόνια.
Αναρωτιέται κανείς αν αυτά τα δύσκολα που πέρασε τον θρέφανε και τον κράτησαν ζωντανό και ακμαίο. Αναρωτιέται μήπως τελικά το μυστικό της μακροζωίας ήταν η συνεχής αναζήτηση και το ανικανοποίητο.

Μίκη να είσαι πάντα καλά και να συνεχίσεις με το ίδιο πάθος να αγωνίζεσαι για πολλά-πολλά χρόνια ακόμα!
Η Λίζα κι εγώ σου στέλνουμε την αγάπη μας!

                                                                                                  Ευάγγελος Ασημακόπουλος
                                                                                                            (Αθήνα, 29 Ιουλίου 2015)
 
Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Agustín Barrios (1885 – 1944)

Με την ευκαιρία των 130 χρόνων από τη γέννηση του Μπάριος, σκέφτηκα να αφιερώσω ένα σημείωμα σ’ αυτόν τον πολύτιμο για την κιθάρα ρομαντικό συνθέτη.
Και λέω ‘πολύτιμο’, γιατί κατά την άποψή μου τα έργα του έρχονται να καλύψουν ένα κενό που υπήρχε στο ρεπερτόριο του οργάνου στο διάστημα μεταξύ Tárrega και Villa-Lobos, ένα διάστημα (των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα) στη διάρκεια του οποίου κανένας αξιόλογος συνθέτης της κιθάρας δεν εμπλούτισε τη φιλολογία της με ένα τόσο πλούσιο αριθμό έργων.

image002

image001

 

 

 

 

 

 

 

Όσο κι αν θεωρώ υπερβολική την άποψη του John Williams πως ο Agustín Barrios υπήρξε ο μεγαλύτερος συνθέτης της κιθάρας όλων των εποχών, ωστόσο παραδέχομαι πως ο βιρτουόζος Παραγουανός άφησε πίσω του ένα σημαντικό έργο.
Κάπου ξεχασμένος για δεκαετίες στα βάθη της Λατινικής Αμερικής, έγινε ευρύτερα γνωστός, όταν πρώτα ο Αμερικανός Richard Stover και στη συνέχεια ο John Williams ασχολήθηκαν σοβαρά με το έργο του, φέρνοντας στην επιφάνεια τις συνθέσεις του, 30 και πλέον χρόνια μετά τον θάνατό του. Ο πρώτος με τη συγκέντρωση των πιο αξιόλογων κομματιών και τη δημοσίευσή τους σε μια φροντισμένη έκδοση και ο δεύτερος με μια αυστηρή επιλογή τους σε έναν εντυπωσιακό δίσκο που προκάλεσε αίσθηση.
Όλα αυτά στα μέσα της δεκαετίας του 1970.

image004 image003 image005image006

 

 

 

 

Η δική μου πρώτη επαφή με έργο του Μπάριος έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Ήταν η ‘Danza Paraguaya’ που μου είχε προμηθεύσει για το ρεσιτάλ μου στον ‘Παρνασσό’ ο αείμνηστος δάσκαλός μου, ο Δημήτρης Φάμπας. Θυμάμαι πως μου έδωσε το κομμάτι σε δυο φωτογραφίες (!) αρκετά σκοτεινές και σε μεγέθυνση, που χρειάστηκε να το αντιγράψω με πένα και σινική μελάνη σε μια κόλλα πενταγράμμου, όπως κάναμε τότε, αφού φωτοτυπικά μηχανήματα και φωτοτυπίες δεν υπήρχαν. Ο Φάμπας συνήθιζε να φωτογραφίζει παρτιτούρες συμμαθητών του στην Ακαδημία της Σιένα όταν σπούδαζε στην τάξη του Σεγκόβια. Μου είχε μάλιστα αποκαλύψει πως πολλά κομμάτια που δεν υπήρχαν σε εκδόσεις, τα φωτογράφιζε και στη συνέχεια τα πήγαινε στο φωτογραφείο για να τα ‘εμφανίσει’.
Ένα από αυτά λοιπόν ήταν και ο ‘Χορός της Παραγουάης’ που έμελλε να είναι και η πρώτη μου γνωριμία με τον Αγουστίν Μπάριος. Για να είμαι ειλικρινής δεν έψαξα να μάθω κάτι περισσότερο για τον συνθέτη, αλλά και να έψαχνα δεν θα έβρισκα άκρη. Σκοτάδι βαθύ από πληροφορίες και επικοινωνία είχαμε όλοι μας την εποχή εκείνη.
Έτσι θεώρησα πως κι αυτό ήταν ένα κομματάκι γραμμένο από κάποιον λαϊκό νοτιοαμερικάνο, πιθανώς κιθαρωδό ή κάτι ανάλογο, μια και της μόδας τότε ήταν τα λάτιν με τους ρυθμούς, τις μελωδίες και τους λικνιστικούς χορούς τους, σάμπα, τσα-τσα, ρούμπα, μάμπο κλπ., αλλά και τα διάφορα ‘Λος’ συγκροτήματα ‘Λος Πάντσος’, ‘Λος Ίντιος’ ‘Λος Παραγουάϊος’ που περιόδευαν παντού στην Ευρώπη με τις κιθάρες, τις άρπες και τα τραγούδια τους.
Από την άλλη βέβαια, με προβλημάτιζε και το γεγονός πως στο ‘Χορό της Παραγουάης’, ο συνθέτης έδειχνε δεξιοτέχνης και βαθύς γνώστης του οργάνου.

Η αρχική διαπίστωση που έκανα, επιβεβαιώθηκε αργότερα στο δεύτερο κομμάτι του Μπάριος που έπεσε στα χέρια μου στα μέσα της δεκαετίας του ’60. Ήταν το τελευταίο μέρος του Catedral, σε ένα χειρόγραφο της κακιάς ώρας που ούτε και θυμάμαι πώς το απέκτησα, αφού κάποιες νότες, θέσεις και δάχτυλα ήταν λάθος και ένας θεός ξέρει από αντιγραφή σε αντιγραφή τι κακοποίηση είχε τραβήξει κι αυτό, όπως και κάθε κείμενο εκείνο τον καιρό. Χωρίς να έχω ιδέα λοιπόν για τα άλλα μέρη που προηγούνται, το Catedral μού φάνηκε μια πρώτης τάξεως άσκηση για τα δάχτυλα, μια σπουδή που σε προκαλούσε να την τρέξεις, φωτίζοντας και ισορροπώντας όλες εκείνες τις φωνές που διαθέτει. Με το Catedral ήμουνα σίγουρος πια, πως ο συνθέτης πρέπει να είναι ένας αξιόλογος  κιθαριστής χωρίς ωστόσο να έχω ολοκληρώσει μέσα μου μια σφαιρική εικόνα γι’ αυτόν, αφού ούτε βιογραφικό του υπήρχε, ούτε άλλα δικά του χειρόγραφα κυκλοφορούσαν, μα ούτε υπήρχε έστω μια κάποια πληροφορία αν ζει!
Έπρεπε λοιπόν να φτάσουμε στα τέλη του ’70 αρχές του ’80, όταν χάρη στη διάδοση του δίσκου και την κυκλοφορία των έργων του από έντυπη έκδοση, άρχισε να εξαπλώνεται παντού η φήμη αυτού του εμβληματικού όσο και αινιγματικού ιεραπόστολου της κιθάρας, που έμελλε στις μέρες μας οι συνθέσεις του να αποτελούν μέρος του ρεπερτορίου των κορυφαίων σολίστ.
Σήμερα ωστόσο, παρά τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και τον καταιγισμό πληροφοριών από κάθε γωνιά του πλανήτη, η ζωή και το έργο του σε αρκετά σημεία παραμένουν σκοτεινά. Εν τούτοις θα προσπαθήσω να παραθέσω τα κυριότερα στοιχεία από τη ζωή του, αποφεύγοντας να εμπλακώ σε αμφισβητούμενα γεγονότα, αντικρουόμενες απόψεις, εικασίες και υπερβολές.

image007image008

 

 

 

 

 

 

 

Ο ινδιάνικης καταγωγής λοιπόν Agustin Pio Barrios Mangoré, γεννήθηκε σε ένα μικρό χωριό της περιοχής Misiones της Παραγουάης και ήταν το πέμπτο από μια οικογένεια με οκτώ παιδιά.
Αν και τα πρώτα βιογραφικά παρουσιάζουν τον Μπάριος να έχει σπουδάσει με υποτροφία ως παιδί-θαύμα στο Εθνικό Κολλέγιο της Ασουνθιόν, την πρωτεύουσα της Παραγουάης, αποκτώντας κλασική παιδεία με τις μεθόδους Sor και Aguado, άλλες μαρτυρίες αναφέρουν πως στα νιάτα του δεν σπούδασε ποτέ σε κάποιο επίσημο ωδείο, ενώ στο Γυμνάσιο τέλειωσε μόνο δυο τάξεις. Προσθέτουν ακόμη, πως όλο το ενδιαφέρον του από νεαρή ηλικία στράφηκε στην κιθάρα και τη σύνθεση, γι’ αυτό και στην ωριμότητά του ο Μπάριος δεν είχε κάποια άλλη επαγγελματική δραστηριότητα πέραν του να εμφανίζεται παίζοντας κιθάρα και να συνθέτει μουσική.
Αντίθετα άλλα βιογραφικά του, μιλάνε πως παράλληλα με τις σπουδές του στη μουσική, ασχολήθηκε και διέπρεψε στη φιλολογία, τα μαθηματικά και την δημοσιογραφία και πως πέρα από τα ισπανικά, τη μητρική του γλώσσα και αυτή των προγόνων του – της ινδιάνικης φυλής Γκουαρανί – μπορούσε να διαβάζει Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά.Τα ίδια μάλιστα βιογραφικά υποστηρίζουν πως ο Μπάριος υπήρξε ο πρώτος κιθαριστής που έγραψε δίσκο, γεγονός που αμφισβητεί άλλο δημοσίευμα τόσο ως προς τις σπουδές του και την ευρυμάθειά του στις γλώσσες, όσο και στο γεγονός του δίσκου, που ως πρώτον αναφέρει τον Μεξικανό κιθαριστή Octaviano Yanes που έγραψε στις 25 Αυγούστου του 1908 ένα μεξικάνικο χορό με την δισκογραφική εταιρεία Victor.
Επί πλέον ενώ τα περισσότερα δημοσιεύματα θέλουν τον Μπάριος να αφήνει την γενέτειρά του την Παραγουάη και να εγκαθίσταται στην Αργεντινή από όπου για τα επόμενα 30 χρόνια πραγματοποιεί περιοδείες σε όλα τα κράτη της αμερικανικής ηπείρου, κάποια άλλα δημοσιεύματα ίσως πιο πειστικά, λένε πως η καθημερινότητα και οι επείγουσες ανάγκες της ζωής, τον υποχρέωναν να ταξιδεύει συνεχώς γι’ αυτό και ουδέποτε είχε μια μόνιμη κατοικία σε κάποια χώρα. Πέρασε, γράφουν, μια εκτεταμένη περίοδο της ζωής του στη Βραζιλία (1915-1919), δυο άλλες στην Ουρουγουάη (1912-1915 & 1919-1927) και μια τρίτη στο Ελ Σαλβαντόρ (1939-1944) αλλά σε καμία από αυτές τις χώρες δεν δημιούργησε μια μουσική σχολή ή δεν τύπωσε κάποιες από τις συνθέσεις του. Έδωσε ρεσιτάλ σε όλες σχεδόν τις χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής αλλά ουδέποτε εκπλήρωσε το όνειρο του να παίξει στη Βόρειο Αμερική (ΗΠΑ & Καναδά). Η μόνη φορά που εγκατέλειψε τη Λατινική Αμερική ήταν το 1934 για ένα ταξίδι στην Ευρώπη που διήρκεσε 15 μήνες χωρίς κάποια αποτελέσματα.
Ωστόσο όλα τα δημοσιεύματα συμφωνούν, πως για ένα διάστημα ο Μπάριος εμφανίζεται στα ρεσιτάλ του με το παραδοσιακό ντύσιμο των ινδιάνων και με τον τίτλο ‘Νιτσούγα Μανγκορέ – ο Παγκανίνι της κιθάρας’. Το Νιτσούγα αποτελεί αναγραμματισμό του ονόματος Αγουστίν, ενώ το Μανγκορέ ήταν το όνομα του θρυλικού αρχηγού της ινδιάνικης φυλής των Γκουαρανί.

image009 image011 image010

 

 

 

 

 

 

 
Κυρίως όμως συμφωνούν πως οι δραστηριότητες και οι επιτυχίες του Μπάριος ως συνθέτη – σολίστα, δημιούργησαν ένα ασυναγώνιστο προφίλ κιθαριστή σε όλη τη Λατινική Αμερική, ανάλογο μπορώ να πω με αυτό του Σεγκόβια στην Ευρώπη.

Ολοκληρώνοντας αυτό το σύντομο βιογραφικό θέλω να προσθέσω πως στα μέσα της δεκαετίας του 1930, ο Μπάριος άρχισε να έχει σοβαρά προβλήματα με την καρδιά του, οπότε αναγκάσθηκε να σταματήσει τις περιοδείες και να περιοριστεί σε μεμονωμένα ρεσιτάλ, γι’ αυτό και μετακόμισε στο Ελ Σαλβαδόρ της Κεντρικής Αμερικής όπου πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του διδάσκοντας και συνθέτοντας.

image012 image013

 

 

 

 

Ο Μπάριος που στις μέρες μας τιμάται στην Παραγουάη ως ένας από τους κορυφαίους μουσικούς της, δεν υπήρξε μόνον ένας εντυπωσιακός δεξιοτέχνης της κιθάρας, αλλά και ένας συνθέτης με περισσότερα από 300 έργα – κάποια από τα οποία θεωρούνται από τις ωραιότερες σελίδες της φιλολογίας του οργάνου. Σώζονται περίπου 100 από αυτά, είτε σε χειρόγραφα είτε σε δίσκους των 78 στροφών, μπορούμε δε να τα κατατάξουμε σε 3 κατηγορίες: στα θρησκευτικά, τις διασκευές και τα φολκλόρ.

Σε πολλούς τώρα γεννιέται το ερώτημα, πώς συνέβη και ένας τόσο μεγάλος κιθαριστής και συνθέτης παρέμεινε άγνωστος για δεκάδες χρόνια, όταν μάλιστα η σταδιοδρομία του στη Λατινική Αμερική ήταν εμφανώς εντυπωσιακή.
Δεν υπήρξε ποτέ κάποιος παράγοντας να προωθήσει τα έργα του?
Σε καμία από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής που επισκέφτηκε δεν συνάντησε κάποιον ατζέντη για να συνεργασθεί?
Άραγε πώς ο ίδιος δεν ασχολήθηκε ποτέ να τυπώσει τις συνθέσεις του ή να διακινήσει τους δίσκους του? Και όταν βρέθηκε στην Ευρώπη για 15 μήνες, πώς δεν ακούστηκε?
Και από την άλλη, ο Σεγκόβια που τόσο συχνά έπαιζε στην Λατινική Αμερική, αλλά και την πατρίδα του την Παραγουάη, ούτε κι αυτός τον είχε ανακαλύψει?
Γι αυτό το τελευταίο μάλιστα, ακούγονται πολλά και λέγονται περισσότερα: ότι δηλαδή πράγματι ο Σεγκόβια τον γνώριζε και πολύ καλά μάλιστα γι’ αυτό και τον φοβήθηκε, ενώ μια άλλη εκδοχή θέλει τον Σεγκόβια να μην εκτιμά καθόλου την λαϊκότροπη μουσική του Μπάριος, όταν μάλιστα εκείνο τον καιρό αγωνίζεται να καθιερώσει την κιθάρα ως συναυλιακό όργανο, διαχωρίζοντας το ρόλο της από το φλαμένκο και τα Λάτιν.
Μια τρίτη εκδοχή υπενθυμίζει πως ο Σεγκόβια μέχρι το 1950 που άρχισε να διδάσκει στην Ακαδημία της Σιένα δεν βοηθούσε κανέναν.
Υπάρχει και μια τέταρτη από το βιβλίο “Mangoré, Life and Plays of Barrios” των Godoy & Szaran, σχετικά με τη συνάντηση των δυο κιθαριστών και το Catedral: «…το έργο αυτό που γράφτηκε το 1921 και είναι εμπνευσμένο από τη μουσική του J. S. Bach, υπήρξε η κορυφαία σύνθεση του Μπάριος κερδίζοντας την εκτίμηση ακόμα και του Αντρές Σεγκόβια ο οποίος το 1994 αναφέρει “…το 1921 στο Μπουένος Άϊρες, έπαιξα στη αίθουσα La Argentina, γνωστή για την καλή της ακουστική στην κιθάρα, στην ίδια που ο Μπάριος είχε επίσης παίξει λίγες εβδομάδες νωρίτερα.
Μου συστήθηκε μέσω του γραμματέα του Elbio Trapani και τον προσκάλεσα στο ξενοδοχείο μου όπου ο Μπάριος έπαιξε με την δική μου κιθάρα διάφορες συνθέσεις του, μεταξύ των οποίων και κάποια η οποία πραγματικά με εντυπωσίασε. Ήταν ένα μεγαλειώδες κομμάτι κονσέρτου με τίτλο La Catedral, του οποίου το πρώτο μέρος είναι ένα Andante σαν εισαγωγή και πρελούδιο και το δεύτερο ένα πολύ δεξιοτεχνικό κομμάτι το οποίο είναι ιδανικό για το ρεπερτόριο κάθε σολίστα της κιθάρας. Ο Μπάριος μού υποσχέθηκε να μου στείλει αμέσως ένα αντίγραφο του έργου (παρέμεινα δέκα μέρες πριν συνεχίσω το ταξίδι μου) αλλά ουδέποτε έλαβα το αντίγραφο”.

Το κείμενο πάλι αυτό με έβαλε σε σκέψεις αφού το 1921 ο Μπάριος είχε γράψει μόνο το τρίτο μέρος, το Allegro Solemne, ενώ πολλά χρόνια αργότερα, προσθέτοντας δυο ακόμα μέρη, ολοκλήρωσε το έργο δίνοντας του τον τίτλο La Catedral.
Τα δύο μέρη που προστέθηκαν (¨Preludio ‘Saudade’ και Andante Religioso), γράφτηκαν στην Αβάνα (Κούβα) το 1938, όταν ο Μπάριος είχε προβλήματα υγείας τα οποία, σε συνδυασμό με την έλλειψη χρημάτων και την αναπόφευκτη ένταση στη συζυγική του ζωή, τού δημιούργησαν μια βαθιά συναισθηματική φόρτιση. Ολόκληρο το Catedral με τα τρία μέρη παίχτηκε από το συνθέτη για πρώτη φορά στο San Salvador στις 25 Ιουλίου 1938 και το γεγονός αυτό αδυνατίζει την αξιοπιστία του προαναφερθέντος βιβλίου και εκθέτει τους συγγραφείς.
image014

Όπως και νάχουν τα πραγματικά γεγονότα, όπου κι αν βρίσκεται η αλήθεια, παιδί-θαύμα ή όχι, καλλιεργημένος ή μη, πρωτοπόρος στους δίσκους ή όχι, στην Αργεντινή ή αλλού, ο Αγουστίν Μπάριος πήρε μια θέση στο πάνθεον των μεγάλων δημιουργών της ιστορίας του οργάνου, αφού τα έργα του είναι πλέον τόσο διαχρονικά όσο και οικουμενικά.

                                                                                                  Ευάγγελος Ασημακόπουλος
                                                                                                            (Αθήνα, 22 Μαΐου 2015)
 
Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Φεστιβάλ στο Ηράκλειο

 

17ο_ΦΕΣΤΙΒΑΛ_ΚΙΘΑΡΑΣ

Αρκετές φορές ως τώρα έχω ανεβάσει στο διαδίκτυο διάφορα άρθρα για εκδηλώσεις που διοργανώνουμε η Λίζα κι εγώ στην Αθήνα ή την Πάτρα.
Σήμερα σκέφτηκα πως είναι άδικο να μην έχω γράψει ποτέ δυο λόγια για ανάλογες εκδηλώσεις που γίνονται στο Ηράκλειο, όταν μάλιστα φέτος εκεί πραγματοποιήθηκε το 17ο Φεστιβάλ Κιθάρας και όταν εγώ αισίως έχω συμμετάσχει ενεργά όχι μόνο σ’ αυτό αλλά και στα 16 προηγούμενα!
Είμαι ακόμη βέβαιος, πως λίγοι είναι αυτοί που έχουν ακούσει για την ύπαρξη του ‘Σύγχρονου Ωδείου Κρήτης’ και ακόμα λιγότεροι για το επίπεδο και τις δραστηριότητές του.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Master Class στο 17ο Φεστιβάλ Κιθάρας                                              Διάλεξη με θέμα: Η κιθάρα μέσα από                             του «Σύγχρονου Ωδείου Κρήτης»                                              τους αιώνες – Η κιθάρα στην Ελλάδα

Το Ωδείο λοιπόν αυτό που ιδρύθηκε πριν 17 χρόνια, λειτούργησε από την πρώτη στιγμή όπως θα όφειλε να λειτουργεί κάθε ανάλογο Ωδείο που θέλει μάλιστα να θεωρείται και ‘πολιτιστικό ίδρυμα’ : επιλεγμένη στελέχωση του διδακτικού προσωπικού με υπεύθυνη διδασκαλία στα τμήματα όλων των οργάνων, συνεργασίες με επώνυμους καλλιτέχνες, συνεχείς εκδηλώσεις με σεμινάρια, διαλέξεις, συναυλίες, διαγωνισμούς και τέλος και κυρίως, απονομή αξιόλογων τίτλων σπουδών (Πτυχία & Διπλώματα).

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA
  Γιάννης Λυγεράκης : Διάλεξη με θέμα                                                         Βιργινία Αμαριωτάκη: Διδασκαλία                                «Αρχάνες 2000 – 2005»

Πιστεύω πως, καθοριστικός παράγοντας στην περίπτωση του ‘Σύγχρονου Ωδείου Κρήτης’ και στην πραγματοποίηση των υψηλών αυτών στόχων, υπήρξε η συμμετοχή του Θόδωρου Αντωνίου που ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση από την πρώτη στιγμή.
Ο διαπρεπής συνθέτης, με την προσωπικότητα και το κύρος που διαθέτει, έβαλε τα γερά θεμέλια και έδωσε τις σωστές κατευθύνσεις, έτσι ώστε σήμερα αυτό το ίδρυμα της περιφέρειας, να μην έχει να ζηλέψει τίποτε από τα παραδοσιακά Ωδεία της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

          Δημήτρης Βαρδάκης : Ρεσιτάλ κιθάρας                                   Χριστίνα Καλαμπόκη : Ρεσιτάλ κιθάρας

Ο Γιάννης Λυγεράκης, σημερινός καλλιτεχνικός διευθυντής του Ωδείου που υπήρξε και ένας εκ των ιδρυτών του, συνεχίζοντας με τον ίδιο ζήλο τα βήματα του προκατόχου του, μπορεί δίκαια να υπερηφανεύεται και για το κορυφαίο επίτευγμα του Ωδείου, τη διοργάνωση του Φεστιβάλ Κιθάρας στις Αρχάνες, εδώ και 15 χρόνια, μια εκδήλωση που ίσως υπήρξε μοναδικό κιθαριστικό γεγονός στη χώρα μας, από άποψη ενδιαφέροντος, συμμετοχής και προσφοράς.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Στο αλησμόνητο Φεστιβάλ των Αρχανών παρήλασαν ‘πρωτοκλασάτοι’ σολίστ και σημαντικές ορχήστρες, με αποτέλεσμα η άγνωστη κωμόπολη των Αρχανών χάρις στη διοργάνωση του ‘Σύγχρονου Ωδείου’ να ακουστεί πολύ πέρα από τα στενά σύνορα της χώρας μας.

Μάνος Πλουμίδης : Κονσέρτο του J. Rodrigo -Στο πιάνο συνοδεύει  η Patritsia Arenas

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA

 Βιργινία Αμαριωτάκη – Μανώλης Βροντινός : Ρεσιτάλ με έργα για δυο κιθάρες στην αίθουσα Ανδρόγεω στα πλαίσια του  17ου Φεστιβάλ Κιθάρας του »Σύγχρονου Ωδείου»

Για την πληρέστερη ενημέρωση, ιδιαίτερα των νέων, που δεν είχαν την τύχη να γνωρίσουν αυτό το καλλιτεχνικό γεγονός, παραθέτω ένα link με πάμπολλα στοιχεία που μου διέθεσε ο σημερινός καλλιτεχνικός διευθυντής του ‘Σύγχρονου Ωδείου Κρήτης’:

http://www.sinodio.gr/page.php?id=299

 

                                                                                                  Ευάγγελος Ασημακόπουλος
                                                                                                            (Αθήνα, 27 Απριλίου 2015)
 
Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Φεστιβάλ Κιθάρας – Πάτρα 2015

Λίζα Ζώη – Ευάγγελος Ασημακόπουλος

   24ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΘΑΡΑΣ

    Πάτρα, 3 – 6 Απριλίου 2015

     P1030620

Ένα ακόμη φεστιβάλ κιθάρας στην Πάτρα, το 24ο συνεχόμενο, είναι πλέον παρελθόν. Ένα φεστιβάλ που άφησε πίσω του εξαιρετικές εντυπώσεις τόσο από την υψηλού επιπέδου απόδοση των καλλιτεχνών που έλαβαν μέρος, όσο και από την αθρόα συμμετοχή των σπουδαστών από κάθε γωνιά της Ελλάδας.
Το φεστιβάλ κιθάρας στην Πάτρα, που εξελίχθηκε με τα χρόνια σε κορυφαίο θεσμό, είναι για την Λίζα κι εμένα μια ευθύνη και μια έγνοια που ξεκινά πολύ καιρό πριν την διεξαγωγή του.
Είναι όμως και για τους δυο μας μια βαθιά ικανοποίηση στο τέλος όταν όλα ‘πάνε κατ’ ευχήν’ – μια αίσθηση που εισπράττουμε μέσα από τη ζεστή χειραψία και την ανυπόκριτη ευχή για τη συνέχεια του θεσμού – από όλους όσοι συμμετέχουν.
Όπως κάθε χρονιά έτσι και φέτος, την διοργάνωση είχε αναλάβει η ‘Φιλαρμονική Εταιρία – Ωδείο Πατρών’ ένα ιστορικό ίδρυμα που διαθέτει την πληρέστερη κτηριακή εγκατάσταση της Πάτρας, με αληθινό κόσμημα την αίθουσα συναυλιών, ιδανικό χώρο για ρεσιτάλ κιθάρας. Η Διευθύντρια του Ωδείου Βασιλική Φιλιππαίου, η Γραμματεία του Ωδείου και οι καθηγητές κιθάρας, για μια ακόμα φορά συνέβαλαν τα μέγιστα στην επιτυχία της τετραήμερης εκδήλωσης.

P1030225

Με δεδομένο ότι του χρόνου θα γιορτάσουμε στην Πάτρα τα 25 συνεχόμενα χρόνια του φεστιβάλ, πολλοί είναι αυτοί που κατά καιρούς μας ρωτούν για το πώς και το γιατί καθιερώθηκε ειδικά στην Πάτρα αυτή η εκδήλωση. Και είναι αλήθεια πως σε καμιά άλλη πόλη δεν έτυχε να επαναλάβουμε ένα Σεμινάριο περισσότερες από 5 ή 6 φορές. Ο κυριότερος λόγος βρίσκεται στην έλλειψη χορηγού που κατά κανόνα στηρίζει τη διοργάνωση μιας τέτοιας εκδήλωσης. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που τα περισσότερα φεστιβάλ στη χώρα μας έχουν μικρή διάρκεια, αφού κανένα δεν είναι αυτοχρηματοδοτούμενο. Η Πάτρα όλα αυτά τα χρόνια έχει γίνει θεσμός γιατί στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις.
Παράλληλα η πόλη συγκεντρώνει αρκετά πλεονεκτήματα που τα έχω εκθειάσει αρκετές φορές σε άλλα σημειώματα.

Μια και ήλθε όμως η κουβέντα για τις χορηγίες, θα πρέπει να αναφέρω πως ειδικά αυτή τη χρονιά είχαμε και εμείς στην Πάτρα δυο χορηγούς, όχι σε χρήμα βέβαια αλλά σε είδος: Ο Μουσικός Οίκος Παπαγρηγορίου-Νάκας (Panas Music) αθλοθέτησε όλα τα Βραβεία και για τις τρεις Κατηγορίες του διαγωνισμού με κιθάρες που η τιμή τους ξεπέρασε τα 1.700 ευρώ αλλά και με Βιβλία αξίας € 550.-
Ο άλλος χορηγός ήταν ο καταξιωμένος κατασκευαστής Παύλος Γύπας που αθλοθέτησε για το Α΄ Βραβείο του διαγωνισμού μια κιθάρα αξίας 4.000 ευρώ.

Αν και θεωρητικά η ιδέα ενός μουσικού διαγωνισμού δεν αρέσει, αφού η αληθινή μουσική δεν πρέπει να υποβάλλεται σ’ αυτή την  ανταγωνιστική-εξοντωτική δοκιμασία, στην πράξη έχει αποδειχθεί πως η δοκιμασία αυτή κεντρίζει έντονα το ενδιαφέρον των εκτελεστών, δίνοντάς τους τις περισσότερες φορές μια ώθηση, ένα κίνητρο και μια αγωνιστικότητα. Πράγματι, έχοντας φέτος ένα πρόσθετο ενδιαφέρον, η συμμετοχή των διαγωνιζομένων σε όλες τις Κατηγορίες υπήρξε μεγαλύτερη και μάλιστα από διάφορες Σχολές κιθάρας ακόμα και από το εξωτερικό.

Προηγήθηκαν φυσικά, σύμφωνα με το πρόγραμμα, τα Master Classes το πρωί, η διδασκαλία των μικρών σπουδαστών το απόγευμα, οι διαλέξεις αμέσως μετά, και τέλος τα βραδινά ρεσιτάλ.
Σ’ αυτό το σημείο θέλω να επισημάνω την υψηλή ποιότητα όλων των εκδηλώσεων.
Είχα την ευκαιρία για πρώτη φορά αλλά δυστυχώς για λίγη ώρα, να παρακολουθήσω τη διδασκαλία του Marcin Dylla. Τις προηγούμενες φορές που τον είχαμε προσκαλέσει στην Ελλάδα, συνέπιπταν οι ώρες διδασκαλίας μας και το μόνο που άκουγα εκ των υστέρων ήταν ο θαυμασμός και η εκτίμηση των σπουδαστών για το μάθημά του – ένα γεγονός που αυτή τη φορά διαπίστωσα κι εγώ προσωπικά στη λίγη ώρα που βρέθηκα στην τάξη του..

P1030284

P1030310

Master Class με τον Marcin Dylla και τους Λ.Ζώη – Ε. Ασημακόπουλο

P1030023

P1030037

Εντύπωση επίσης προκάλεσε η διάλεξη του φυσικοθεραπευτή Παναγιώτη Κρίθη που ανέλυσε με πολύ σαφήνεια τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν συχνά οι μουσικοί (τενοντίτιδες, κράμπες, κακώσεις, τραβήγματα, θλάσεις κλπ.) και έδωσε ικανοποιητικές απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις που δέχθηκε.
Η δική μου ομιλία την επόμενη μέρα, στράφηκε περισσότερο στην ιστορία της κιθάρας στην Ελλάδα, με αναφορά στους κιθαριστές που προηγήθηκαν, στους πρώτους διδάξαντες και στους πρώτους επαγγελματίες της κλασικής κιθάρας στη χώρα μας, – ένα θέμα που δυστυχώς δεν απασχολεί ιδιαίτερα τους σπουδαστές της νεότερης γενιάς.

P1030144

P1030346

          Διάλεξη Παναγιώτη Κρίθη                                 Διάλεξη Ευάγγελου Ασημακόπουλου

Οι τρεις βραδιές που έκλεισαν με τις συναυλίες υπήρξαν το κορύφωμα του ενδιαφέροντος του Φεστιβάλ.
Την πρώτη βραδιά ο Γιώργος Γεωργάτος, παίζοντας ένα ολόκληρο πρόγραμμα, ανέλαβε να καλύψει ο ίδιος την αποχή του περσινού νικητή του διαγωνισμού ο οποίος έγκαιρα – ευτυχώς – ενημέρωσε για την απουσία του.

P1030077P1030085

           Ρεσιτάλ Κιθάρας του Γιώργου Γεωργάτου

 Στις δυο συναυλίες του Σαββάτου ο Αντώνης Χατζηνικολάου και ο φημισμένος Πολωνός Marcin Dylla που ακολούθησε ανέβασαν τον πήχη του ενδιαφέροντος ακόμα περισσότερο.

P1030205

P1030190

Αντώνης Χατζηνικολάου: Ρεσιτάλ Κιθάρας

 

P1030240

P1030244

Marcin Dylla: Ρεσιτάλ Κιθάρας

Στην Τρίτη και τελευταία βραδιά ο Γιώργος Μπεχλιβάνογλου και το ντουέτο Ανδρόνικου Καραμπέρη – Χρήστου Τσαρούχη έκλεισαν μια σειρά συναυλιών που και οι πέντε άφησαν εξαιρετικές εντυπώσεις χαρίζοντας μοναδικές στιγμές στην κατάμεστη αίθουσα συναυλιών του Ωδείου που γνώρισε και πάλι ‘ημέρες δόξης’ όπως άλλωστε συμβαίνει κάθε χρόνο.

P1030430

P1030423

Ρεσιτάλ Κιθάρας του Γιώργου Μπεχλιβάνογλου

P1030454

P1030450

Έργα για δύο κιθάρες από το ντουέτο Α. Καραμπέρης – Χ. Τσαρούχης

Οι εξαιρετικές εμφανίσεις όλων των καλλιτεχνών που έλαβαν μέρος, μας δίνει μια ιδιαίτερη ικανοποίηση αφού με την απόδοσή τους εξασφαλίσαμε και πάλι το υψηλό επίπεδο που φροντίζουμε με κάθε τρόπο να έχουμε στο Φεστιβάλ της Πάτρας.
Θέλω εδώ να υπογραμμίσω πως από την πρώτη χρονιά της διοργάνωσης – πριν 24 χρόνια – ο στόχος μας ήταν και παραμένει να προβάλλουμε με αυστηρή επιλογή νέους ταλαντούχους Έλληνες κιθαριστές, παράλληλα όμως να προσκαλούμε διακεκριμένους σολίστ από την Ελλάδα και το εξωτερικό, έτσι ώστε το επίπεδο του Φεστιβάλ της Πάτρας να μην έχει να ζηλέψει τίποτε από τα διεθνώς καθιερωμένα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστική η επισήμανση που έκανα στον Marcin Dylla, όταν του θύμισα στο τέλος του ρεσιτάλ του, πως αυτή ήταν η έκτη του επίσκεψη στην Ελλάδα (Ηράκλειο, Αθήνα, Βόλος, Πάτρα), απόδειξη του success story στη καριέρα ενός καλλιτέχνη, αφού η επαναλαμβανόμενη μετάκληση είναι και η επιβεβαίωση της αξίας του.

Η τελευταία μέρα του Φεστιβάλ, η Δευτέρα, ανήκει σχεδόν εξ ολοκλήρου στους διαγωνισμούς.
Μίλησα πιο πάνω για τα πλούσια Βραβεία και έπαθλα, μίλησα και για την αθρόα συμμετοχή των διαγωνιζομένων. Θα πω τώρα δυο λόγια και για την επιτροπή: Η Λίζα κι εγώ έχουμε από χρόνια αποφασίσει να μη συμμετέχουμε στην επιτροπή των διαγωνισμών του Φεστιβάλ της Πάτρας για ευνόητους λόγους. Φροντίζουμε ωστόσο να επιλέγουμε ως μέλη της επιτροπής άτομα εγνωσμένης αξίας που θα εξασφαλίζουν κάθε φορά ένα αδιάβλητο αποτέλεσμα.
Φέτος, πρόεδρος της πενταμελούς επιτροπής για την Α΄ Κατηγορία (για τους μικρούς) ήταν η Διευθύντρια του Ωδείου κ. Βασιλική Φιλιππαίου, ενώ για την Β΄ και Γ΄ Κατηγορία ο Marcin Dylla. Ως μέλη για όλες τις Κατηγορίες επιλέξαμε τους σολίστες και καθηγητές του οργάνου Κ. Βρέλλη (Γιάννενα) Μ. Βροντινό (Ηράκλειο), Γ. Μπεχλιβάνογλου (Αθήνα) και Α. Χατζηνικολάου (Αθήνα).

image-d0213174bb8af465a89851ca878b810fdf77306e77a2f743c8b3acc62347600e-V_resized_1

 Η επιτροπή του Διαγωνισμού στην Κατηγορία Α΄ από αριστερά προς τα δεξιά :
Μ. Βροντινός, Κ. Βρέλλης, Β. Φιλιππαίου, Γ. Μπεχλιβάνογλου, Α. Χατζηνικολάου

P1030537

Η επιτροπή του Διαγωνισμού στις Κατηγορίες Β΄& Γ΄ από αριστερά προς τα δεξιά:
Κ. Βρέλλης, Μ. Βροντινός, M. Dylla, Γ. Μπεχλιβάνογλου, Α. Χατζηνικολάου

Μια γενική διαπίστωση από όλους όσοι παρακολούθησαν και τις 3 Κατηγορίες υπήρξε η θεαματική άνοδος της επίδοσης των διαγωνιζομένων. Δεν ξέρω αν τα Βραβεία που απονεμήθηκαν τελικά ικανοποίησαν τους πάντες – πράγμα βέβαια σπάνιο για περιπτώσεις όπως η φετινή που οι διαφορές μεταξύ των υποψήφιων υπήρξαν ασήμαντες έως μηδαμινές – αλλά πιστεύω πως αυτό που διέκρινε τον νικητή του διαγωνισμού Ολλανδό Martin Van Hees, ήταν ένας αυστηρός επαγγελματισμός. Ο Van Hees παράλληλα με την κιθάρα Π. Γύπα αξίας 4.000 ευρώ που κατέκτησε ως Α΄ Βραβείο, έδειξε έτοιμος να δώσει του χρόνου δυο ρεσιτάλ στο 25ο Φεστιβάλ της Πάτρας και στο 18ο Φεστιβάλ Κιθάρας του Ηρακλείου.

P1030610

 Το Α΄ Βραβείο του Διαγωνισμού, ο Ολλανδός Martin Van Hees

Κλείνοντας αυτό το σημείωμα, η Λίζα κι εγώ αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουμε και δημόσια όλους τους προσκαλεσμένους καλλιτέχνες που έλαβαν μέρος στο φεστιβάλ και να υπενθυμίσουμε στους αναγνώστες μας πως η προσφορά τους υπήρξε αφιλοκερδής.
Να ευχαριστήσουμε επίσης τον κατασκευαστή κιθάρας Παύλο Γύπα και τον Μουσικό Οίκο Παπαγρηγορίου – Νάκα για την γενναιόδωρη χειρονομία της χορηγίας όλων των επάθλων στους διαγωνισμούς. Να ευχαριστήσουμε τέλος την Φιλαρμονική Εταιρία-Ωδείο Πατρών, τους καθηγητές κιθάρας της Πάτρας και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχία αυτού του καλλιτεχνικού τετραήμερου. Το ραντεβού μας πλέον του χρόνου στο 25ο Φεστιβάλ, τον Απρίλιο του 2016.

 

                                                                                                   Ευάγγελος Ασημακόπουλος
                                                                                                          (Αθήνα, 18 Απριλίου 2015)
 
 
 

                       ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ – ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ1

           24ο  Φεστιβάλ Κιuάρας στην Πάτρα
         (Λίζα Ζώη – Ευάγγελος Ασημακόπουλος)
                               3 – 6 Απλίου 2015

Οργάνωση: Φιλαρμονική Εταιρία Ωδείο Πατρών
Διεύθυνση: Βασιλική Φιλιππαίου

109 Συμμετοχές

Στο τμήμα τελειόφοιτων – απόφοιτων δίδαξαν οι: 

Marcin Dylla (2 ημέρες)
Λίζα Ζώη – Ευάγγελος Ασημακόπουλος (4 ημέρες)

 

Στο παιδικό τμήμα δίδαξαν για τρεις μέρες οι:

Λίζα Ζώη και Ευάγγελος Ασημακόπουλος

 

Έκαναν διαλέξεις οι:

Παναγιώτης Κρίθης με θέμα ‘Manual Therapy’ η σύγχρονη προσέγγιση στην αποκατάσταση μυοσκελετικών προβλημάτων ενός μουσικού.
Ευάγγελος Ασημακόπουλος με θέμα ‘Σκέψεις και προβληματισμοί μουσικοπαιδαγωγών και σπουδαστών. Η κιθάρα στην Ελλάδα’

 

Έδωσαν ρεσιτάλ οι: 

Γιώργος Γεωργάτος (Παρασκευή 3/4/15)
Αντώνης Χατζηνικολάου (Σάββατο 4/4/15)
Marcin Dylla (Σάββατο 4/4/15)
Γιώργος Μπεχλιβάνογλου (Κυριακή 5/4/15)
Duo Ανδρόνικος Καραμπέρης-Χρήστος Τσαρούχης (Κυριακή 5/4/15)

 

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ 2015: 

Στους διαγωνισμούς κιθάρας του 24ου Φεστιβάλ της Πάτρας που πραγματοποιήθηκε την τελευταία ημέρα (Δευτέρα 6 Απριλίου 2015) τα αποτελέσματα έχουν ως εξής:

Κατηγορία Α΄
(για σπουδαστές έως 12 ετών)

Μιχαηλίδης Γιάννης,         Α΄ Βραβείο  –  Κιθάρα Almansa αξίας 360 €
Κόντος Θεόδωρος,             Β΄ Βραβείο  –  Βιβλία αξίας 75 €
Ρεζίτης Δημήτρης,              Β΄ Βραβείο  –  Βιβλία αξίας 75 €
Λάζαρη Ιωάννα,                   Γ΄ Βραβείο  –  Βιβλία αξίας 50 €
Δημακοπούλου Παναγιώτα,  Έπαινος
Ζήκος Μιχάλης,  Έπαινος
Κατριβέση Ελευθερία,  Έπαινος
Μακκάς Ιάκωβος,  Έπαινος

P1030479

Απονομή των Βραβείων της Α΄ Κατηγορίας : Οι 3 πρώτοι νικητές Γιάννης Μιχαηλίδης (δεξιά) Θ. Κόντος και Δ. Ρεζίτης με την επιτροπή του διαγωνισμού

Τα Βραβεία προσέφερε ο Μουσικός Οίκος Παπαγρηγορίου–Νάκας (Panas Music)

Κατηγορία Β΄
(για σπουδαστές έως 16 ετών)

Μποβολής Χρήστος-Αναστάσιος,    Α΄ Βραβείο – Κιθάρα Admira αξίας 500 €
Βούζης Αλέξης,                                         Β΄ Βραβείο – Βιβλία αξίας  150 €
Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα,       Γ΄ Βραβείο – Βιβλία αξίας   50 €
Κανταρτζής Φοίβος,  Έπαινος
Μπουρσινός Δημήτριος,  Έπαινος
Σουρής Νίκος,  Έπαινος

P1030519

Ο Χρήστος – Αναστάσιος Μποβολής παραλαμβάνει από την επιτροπή του διαγωνισμού το Α΄ Βραβείο στην δεύτερη Κατηγορία (ηλικία μέχρι 16 ετών)

P1030515Αλέξης Βούζης: Β΄ Βραβείο στην Κατηγορία Β΄

P1030512

Η Κωνσταντίνα Νικολακοπούλου παραλαμβάνει το Γ΄ Βραβείο

Τα Βραβεία προσέφερε ο Μουσικός Οίκος Παπαγρηγορίου–Νάκας (Panas Music)

 

Κατηγορία Γ΄

(για σπουδαστές κάθε ηλικίας)

Van Hees Martin, A΄ Βραβείο – Κιθάρα κατασκευής Παύλου Γύπα αξίας 4.000 €

– 2 Ρεσιτάλ για το 2016 σε Πάτρα & Ηράκλειο

Σουκαράς Δημήτρης,    Β΄ Βραβείο – Κιθάρα Almansa αξίας 900 €
Αντωνίου Άγγελος,         Γ΄ Βραβείο – Βιβλία αξίας 150 €
Βαρδάκης Δημήτρης, Έπαινος
Κανελλόπουλος Βασίλης, Έπαινος
Μπακαστάθης Ορέστης,  Έπαινος  

Το Β΄ &  Γ΄  Βραβείο του διαγωνισμού προσέφερε ο
Μουσικός Οίκος Παπαγρηγορίου–Νάκας (Panas Music)

 P1030579

Ο Ευάγγελος Ασημακόπουλος απονέμει τα Βραβεία στην μεγάλη Κατηγορία : Γ΄ Βραβείο στον Άγγελο Αντωνίου

P1030584

Β΄ Βραβείο στον Δημήτρη Σουκαρά

P1030601

Ο Ευάγγελος Ασημακόπουλος κηρύσσει τη λήξη του 24ου Φεστιβάλ Κιθάρας απευθύνοντας χαιρετισμό μαζί με τα μέλη της επιτροπής. Στο άκρο δεξιά το Α΄ Βραβείο του διαγωνισμού ο Martin Van Hees

Μέλη των επιτροπών οι:

Βασιλική Φιλιππαίου – Συνθέτις, Διευθύντρια του Ωδείου Φιλαρμονικής Εταιρίας (πρόεδρος στην Α΄ Κατηγορία)
Marcin Dylla (πρόεδρος στην Β΄ και Γ΄ Κατηγορία),
Κώστας Βρέλλης – Σολίστ, Καθηγητής κιθάρας
Μανώλης Βροντινός – Σολίστ, Καθηγητής κιθάρας
Γιώργος Μπεχλιβάνογλου Σολίστ, Καθηγητής κιθάρας
Αντώνης Χατζηνικολάου – Σολίστ, Καθηγητής κιθάρας

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Ιούνιος και εξετάσεις

Μέρες του Ιουνίου που διανύουμε, σκέφτηκα να γράψω λίγα λόγια για τις εξετάσεις στα Ωδεία, μια και ο Ιούνιος ήταν ανέκαθεν ο μήνας που συμπίπτει με τις εξετάσεις.
Πριν από τις ζέστες του καλοκαιριού και τις θερινές διακοπές, υπάρχει αυτή η περίοδος της δοκιμασίας των σπουδαστών, μια περίοδος που φορτίζεται με ιδιαίτερη ένταση.
Όπως κάθε χρόνο λοιπόν έτσι και φέτος, καλούμαι να βαθμολογήσω τους σπουδαστές της κιθάρας σε διάφορα μουσικά ιδρύματα της χώρας, είτε κάνοντας επιθεώρηση στην τάξη των δασκάλων, είτε ως μέλος επιτροπής σε απολυτήριες εξετάσεις πτυχίων και διπλωμάτων.
Είναι μια ιστορία που επαναλαμβάνεται αρκετές δεκαετίες τώρα, γεγονός που μου έχει δώσει την ευκαιρία να αποκτήσω αρκετή εμπειρία γύρω από τα θέματα της λειτουργίας των Ωδείων και της μουσικής εκπαίδευσης γενικότερα. Είναι επίσης μια ευκαιρία για μένα να έλθω σε επαφή με νέα παιδιά που έγιναν καθηγητές και διδάσκουν, να γνωρίσω τη δουλειά τους και να συζητήσω μαζί τους.

Όπως είναι σε όλους γνωστό, μουσική εκπαίδευση στα σχολεία μας ουσιαστικά δεν υφίσταται. Η ώρα του μαθήματος της μουσικής είναι για τους μαθητές η ώρα του ‘χαβαλέ’ όπως την χαρακτηρίζουν. Δυστυχώς αυτή η αντίληψη επικρατούσε πάντοτε στα σχολεία μας και αυτή εξακολουθεί να υπάρχει.2
Έτσι, όσοι γονείς θελήσουν να προσφέρουν στα παιδιά τους μια στοιχειώδη μουσική καλλιέργεια, απευθύνονται σε κάποιο Ωδείο της γειτονιάς, μιας και η εξωσχολική μουσική εκπαίδευση στη χώρα μας είναι καθαρά ιδιωτική. Απλά για την ιστορία αναφέρω πως το μοναδικό Κρατικό Ωδείο που διαθέτουμε στεγάζεται σε ένα ερείπιο κτήριο της Θεσσαλονίκης που ιδρύθηκε προπολεμικά από τον Ελευθέριο Βενιζέλο.
Τα ιδιωτικά λοιπόν μουσικά ιδρύματα που έχουν κατακλύσει κάθε γωνιά της Ελλάδας (υπολογίζονται περίπου χίλιες μουσικές σχολές και ωδεία) ουσιαστικά είναι επιχειρήσεις, ωστόσο θα έλεγα όχι ιδιαίτερα κερδοφόρες. Σε αντίθεση μάλιστα με τον παλιό καλό καιρό  η σημερινή οικονομική κατάσταση στα περισσότερα από αυτά είναι λίγο ως πολύ αξιοθρήνητη.
Έτσι ουσιαστικά η επιχείρηση λειτουργεί κυρίως χάρις στο μεράκι και ενίοτε το ‘ψώνιο’ της διεύθυνσης και των καθηγητών που στην πλειονότητά τους λιμοκτονούν.
Με τα δεδομένα αυτά, ωδείο και γονιός δημιουργούν μια πελατειακή σχέση, μια αμφίδρομη εξάρτηση χρήματος και ονείρων.
Δεν βασιλεύει πάντοτε η αλήθεια στα ωδεία.
Από τη μια μεριά οι υποχωρήσεις, οι συμβιβασμοί και οι ενδοτικότητες
για να μη δυσαρεστηθεί ο ‘πελάτης’ αποπροσανατολίζουν και νοθεύουν την αποστολή ενός πνευματικού ιδρύματος.
Από την άλλη η κατάχρηση της λέξης ‘ταλέντο’ με την οποία αποτιμάται το σύνολο σχεδόν των σπουδαστών, διαστρεβλώνει την πραγματικότητα και αργότερα οδηγεί σε αδιέξοδα.
Τέλος ο βαθμός του ‘Άριστα’ (για τη δήθεν ενθάρρυνση του μαθητή) που έχει πλέον γενικευθεί και καθιερωθεί σε όλες ανεξαιρέτως τις τάξεις και σε όλα τα ωδεία, καταστρατηγεί και αλλοιώνει κάθε έννοια αξιολόγησης και αξιοκρατίας.

αρχείο λήψηςΣε όλο αυτό το σκηνικό η Πολιτεία παραμένει προκλητικά απούσα!
Έχει ξεμπερδέψει με τις υποχρεώσεις της μια και καλή, όταν έδωσε την άδεια λειτουργίας στο Ωδείο. Αφού έλεγξε τις κτηριακές προδιαγραφές που απαιτούνται καθώς επίσης και τους τίτλους σπουδών του διδακτικού προσωπικού, έδωσε την έγκρισή της και πάει και τέλειωσε.
Το ωδείο λειτουργεί έκτοτε σαν το καραβάκι με τον αυτόματο πιλότο: Μόνο του θα καθορίσει την ύλη των σπουδών, μόνο του την ποιότητα των καθηγητών, μόνο του τη διεξαγωγή των εξετάσεων, μόνο του τις επιτροπές για την απονομή πτυχίων και διπλωμάτων αλλά και μόνο του θα αποφασίσει για το ύψος των διδάκτρων και τα ποσοστά των διδασκόντων.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες και σε ένα καθεστώς που δεν υπάρχει ο στοιχειώδης έλεγχος απέναντι σ’ αυτή την αποσύνθεση, θα ήταν και περίεργο αν λειτουργούσαν ομαλά τα βασικότερα θέματα.
Ωστόσο εδώ πρέπει να επισημάνω πως υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος. Είναι τα – πολύ λίγα έστω – ωδεία που τα διακρίνει μια σοβαρή λειτουργία με αποτέλεσμα να διατηρούν ένα επίπεδο υψηλών καλλιτεχνικών προδιαγραφών, ένα επίτευγμα που οφείλεται κυρίως στον διευθυντή αλλά και στην αυστηρή επιλογή των διδασκόντων που έχουν όραμα και διάθεση προσφοράς.
Τέτοια ωδεία μπορεί να τα βρει κάποιος όχι μόνο στα γνωστά επώνυμα και με παράδοση ιδρύματα αλλά ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές ή συνοικίες, έτσι που τελικά είναι να χαίρεσαι όταν διαπιστώνεις πως πράγματι ακόμα και σε μικρούς χώρους μπορούν να γίνουν μεγάλα πράγματα.

images (1)Τον Ιούνιο επομένως που επισκέπτομαι διάφορα ωδεία ειδικά για τις απολυτήριες εξετάσεις πτυχίων-διπλωμάτων, αντιμετωπίζω με κάποια επιφύλαξη αυτό που πρόκειται να ακούσω. Μου έχει συμβεί κατ’ επανάληψη στο παρελθόν να εκπλαγώ ευχάριστα από την απόδοση του σπουδαστή ενός μικρού ωδείου ή αντίθετα να απογοητευτώ από τη διδασκαλία ενός επώνυμου καθηγητή.
Την εξήγηση και τα αίτια εδώ τα αποδίδω στους παράγοντες ‘δάσκαλος’ και ‘υλικό’.
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως είναι τύχη και ευλογία για τον καλό δάσκαλο να βρεθεί στα χέρια του το καλό υλικό, αλλά τύχη επίσης για τον ταλαντούχο μαθητή να πέσει στα χέρια ενός καλού δασκάλου.
Όταν προκύψει αυτός ο συνδυασμός, τότε έχουμε να κάνουμε με μια ιδανική περίπτωση συνεργασίας, οι εξετάσεις είναι μια απόλαυση, τα αποτελέσματα βγαίνουν χωρίς χρονοτριβή και η επιβράβευση έρχεται χωρίς ενδοιασμούς και με την καλύτερη βαθμολογία.
Τι γίνεται όμως όταν δεν έχουμε αυτόν τον συνδυασμό του καλού δασκάλου με τον ταλαντούχο μαθητή?
Εδώ τις περισσότερες φορές υπάρχει πρόβλημα. Και είναι ένα πρόβλημα περίπλοκο που κάθε φορά δημιουργεί δυσάρεστες καταστάσεις, τριβές του δάσκαλου με κάποια από τα μέλη της επιτροπής ή ακόμα και διαφωνίες μεταξύ των ίδιων των μελών που αρκετές φορές φθάνουν και σε προσωπικές μεταξύ τους αντεγκλήσεις ή προσβολές.
Δεν είναι μόνον οι συσχετισμοί που ποικίλουν (κακή διδασκαλία σε καλό υλικό ή το αντίθετο) αλλά και οι απόψεις των μελών της επιτροπής οι οποίες επίσης ποικίλουν.
Με τα σημερινά ωστόσο δεδομένα και πέρα από τη λανθασμένη, κατά την άποψή μου, διάταξη του τωρινού νομοσχεδίου που προβλέπει όχι μόνον να παρίσταται στη συζήτηση ο δάσκαλος αλλά και να ψηφίζει τον μαθητή του(!), θεωρώ πως ένα επί πλέον ακανθώδες πρόβλημα είναι η ψυχολογία των δασκάλων όταν παρουσιάζουν μαθητή σε απολυτήριες εξετάσεις.
Οι δάσκαλοι αυτοί ούτε λίγο ούτε πολύ νιώθουν σαν να δίνουν οι ίδιοι εξετάσεις. Αισθάνονται πως κάθε σχόλιο που κάνει η επιτροπή για την επίδοση του παιδιού, ουσιαστικά αφορά τους ίδιους. Σπανίως ο δάσκαλος θα συμφωνήσει με κάποια μειωμένη βαθμολογία ενώ οι παρεμβάσεις του θα είναι πάντα υπέρ του μαθητή του. Πολύ φυσικό βέβαια αφού νοιώθει πως εξεταζόμενος είναι ο ίδιος.

Πιστεύω πως η διαδικασία θα ήταν περισσότερο ομαλή αν είχε τηρηθεί το παλαιό περί μουσικής νομοσχέδιο, που προέβλεπε να μην παρευρίσκεται ο δάσκαλος ως μέλος της επιτροπής αλλά ούτε και να έχει δικαίωμα ψήφου.
Στην εποχή μου η διαδικασία των απολυτηρίων εξετάσεων ακολουθούσε πιστά το γράμμα του νόμου. Θυμάμαι συγκεκριμένα τις διπλωματικές μου εξετάσεις το 1961 στον ¨Παρνασσό¨ με πρόεδρο της επιτροπής του Εθνικού Ωδείου τον Μανώλη Καλομοίρη. Ο αείμνηστος μουσουργός κάλεσε τον δάσκαλό μου τον Δημήτρη Φάμπα να πει την γνώμη του για μένα αλλά και την άποψή του για την απόδοσή μου εκείνης της συγκεκριμένης ημέρας. Ο Φάμπας μπήκε θυμάμαι στην αίθουσα που θα συνεδρίαζε η επιτροπή, είπε όσα είχε να πει και μετά από 10 περίπου λεπτά βγήκε έξω και περίμενε μαζί μου με αγωνία το αποτέλεσμα και τον βαθμό που θα έβγαζε η πενταμελής επιτροπή.
Πιστεύω πως εκείνο το νομοσχέδιο ήταν σοφό όταν ζητούσε να απομακρύνεται ο δάσκαλος, ώστε να μένει η επιτροπή ανεπηρέαστη στη συζήτηση που κάποιες φορές ενδέχεται να εμπεριέχει και μια κριτική εις βάρος της διδασκαλίας του.
Προσωπικά τηρώ αυτή τη στάση ακόμα και σήμερα που έχουν αλλάξει οι συνθήκες και ο δάσκαλος παρίσταται: Δεν διαφωνώ, δεν αντιλέγω και δεν παρεμβαίνω στη αρνητική κριτική που ενίοτε κάποιο μέλος της επιτροπής θα κάνει εις βάρος του μαθητή μου.

Ωστόσο για να μην παρελθοντολογώ – κάτι που δεν αρέσει σε κανένα – είναι προτιμότερο να προτείνω κάποιες λύσεις που αν μη τι άλλο θα μπορούσαν να βελτιώσουν τα πράγματα.
Ξεκινώντας από την ουσία του προβλήματος που είναι οι τίτλοι (πτυχία-διπλώματα), imagesμια απλή πρόταση θα ήταν ο ορισμός της επιτροπής. Μιλώ δηλαδή για τα μέλη τής εκάστοτε επιτροπής που προσκαλούνται στις εξετάσεις και στη συνέχεια υπογράφουν τους τίτλους.
Αν και στο υπάρχον νομοσχέδιο αναφέρεται με σαφήνεια πως τις επιτροπές τις ορίζει το υπουργείο, στην πράξη συμβαίνει το αντίθετο: είναι το ωδείο αυτό που θα επιλέξει τα μέλη της επιτροπής τα οποία και εγκρίνονται πάντοτε μα πάντοτε από το υπουργείο!
Με άλλα λόγια ο κάθε δάσκαλος που θέλει να δώσει έναν τίτλο της δικής του αισθητικής, του δικού του καλλιτεχνικού επιπέδου, προσκαλεί ως επιτροπή γνωστούς συναδέλφους – συνήθως φιλαράκια – οι οποίοι και θα εγκρίνουν με βαθμό ‘Άριστα’ αυτό που άκουσαν. Στη συνέχεια ο τίτλος θα πάει προς υπογραφή και έγκριση στο υπουργείο που ουδέποτε δημιούργησε προσκόμματα.
Αυτό το αλισβερίσι δούναι και λαβείν, αυτή η τραγελαφική κατάσταση κρατάει αρκετές δεκαετίες τώρα, εν γνώσει πάντοτε του υπουργείου που παραμένει παγερά αδιάφορο, θιασώτης της αντίληψης ‘μη θίγετε τα κακώς κείμενα’. Εξυπακούεται πως είναι ένα καθεστώς που ισχύει σε όλα τα όργανα και όχι μόνον στην κιθάρα.

Ένας αντίλογος ωστόσο σε αυτή τη πρόταση που εισηγούμαι προέρχεται από κάποιους συναδέλφους οι οποίοι υποστηρίζουν πως όλες αυτές οι διαδικασίες γίνονται μάταια.
Πως δεν έχουν αξία ούτε οι επιτροπές, ούτε οι εξετάσεις, ούτε οι βαθμοί. Πως οι εξετάσεις ουσιαστικά γίνονται για το θεαθήναι και καλό θα είναι να παίρνουν όλοι οι εξεταζόμενοι για ενθάρρυνση τους πιο γενναιόδωρους βαθμούς, γιατί έτσι κι αλλιώς αυτοί που πρόκειται να κάνουν κάτι με τη μουσική θα το κάνουν, σε αντίθεση με αυτούς που δεν πρόκειται να κάνουν τίποτε όσους επαίνους, βαθμούς ή βραβεία κι αν κερδίσουν στις εξετάσεις του ωδείου.
Συνεπείς μάλιστα με αυτή τη φιλοσοφία δίνουν απλόχερα τους μεγαλύτερους βαθμούς οσάκις προσκληθούν σε εξετάσεις ως μέλη επιτροπής.
Θεωρώ πως μια τέτοια αντιμετώπιση καταργεί ουσιαστικά τις εξετάσεις, αποδυναμώνει το ενδιαφέρον κάθε εξεταζόμενου να ξεχωρίσει και υποβαθμίζει το επίπεδο του οργάνου γενικότερα.
Θεωρώ ακόμη πως με την απλοποίηση αυτή, οι μόνοι κερδισμένοι είναι αυτοί οι ίδιοι αφού έτσι γίνονται αξιαγάπητοι στους πάντες…

200px-Melina_MercouriΚλείνοντας θέλω να θυμίσω στους παλιούς και να ενημερώσω τους νέους πως πριν σχεδόν 30 χρόνια επί Υπουργίας Μελίνας Μερκούρη είχε γίνει η πρόταση να υπάρχει μια και μοναδική επιτροπή στις απολυτήριες εξετάσεις των ωδείων όλης της χώρας, διαφορετική εννοείται για κάθε όργανο – κάτι ανάλογο δηλαδή με τις πανελλήνιες εξετάσεις για τα ΑΕΙ.
Η επιτροπή θα άλλαζε κάθε χρόνο όπως και ο τόπος διεξαγωγής των πανελληνίων εξετάσεων.
Μια τέτοια πρόταση θα εξασφάλιζε την αμεροληψία, τη δικαιοσύνη, την αξιοκρατία, την ισότητα, την αντικειμενικότητα.
Θίχτηκαν συμφέροντα, ξεσηκώθηκαν οι ωδειάρχες, μπήκαν στη μέση και τα σωματεία, έγινε πανδαιμόνιο, η πρόταση αποσύρθηκε…

Ούτε γάτα ούτε ζημιά. Δεν άλλαξε το παραμικρό. Και όλοι μας συνεχίζουμε τη δουλειά μας όπως πριν, όπως πάντα!

                                                                                                   Ευάγγελος Ασημακόπουλος
                                                                                                        (Αθήνα, 15 Ιουνίου 2014)
Posted in Uncategorized | 2 σχόλια

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΘΑΡΑΣ ΠΑΤΡΑΣ


Λίζα Ζώη – Ευάγγελος Ασημακόπουλος

23Ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΘΑΡΑΣ

   ΠΑΤΡΑ, 11-14 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Εικόνα
Λίζα Ζώη – Cobie Smit – John Mills – Ευάγγελος Ασημακόπουλος

Όταν ένα Φεστιβάλ εξακολουθεί να συγκεντρώνει μια τέτοια εντυπωσιακή προσέλευση σπουδαστών από κάθε γωνιά της Ελλάδας, αυτό το γεγονός από μόνο του σημαίνει πολλά!
Ανεξάρτητα από την προσωπική ικανοποίηση που παράλληλα μας δίνει και το κέφι να συνεχίσουμε, το Φεστιβάλ Κιθάρας στην Πάτρα πρωτίστως επιβεβαιώνει έναν επιτυχημένο θεσμό που για 23 ολόκληρα χρόνια λειτουργεί χωρίς χορηγό. Αυτό το τελευταίο μάλιστα θεωρώ απαραίτητο να το υπογραμμίσω, αφού δεν ξέρω καμία ανάλογη εκδήλωση στο τόπο μας ή στο εξωτερικό, που να λειτουργεί τόσα χρόνια χωρίς βοήθεια, χωρίς υποστήριξη, να είναι δηλαδή μια εκδήλωση αυτοδύναμη και  αυτοχρηματοδοτούμενη πέρα ως πέρα.

Το 23ο Φεστιβάλ Κιθάρας στην Πάτρα λοιπόν, που παρά τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες, συγκέντρωσε σε σχέση με άλλες χρονιές ακόμα μεγαλύτερο αριθμό σπουδαστών, είχε κατά γενική ομολογία εξαιρετική επιτυχία.

DSCN6273

Ρεσιτάλ του John Mills

DSCN6400

Ρεσιτάλ του Vojin Kocič

Στον πανέμορφο χώρο της Φιλαρμονικής Εταιρείας Ωδείου Πατρών, ήταν φέτος προσκαλεσμένοι ξένοι σολίστες, ο διεθνούς φήμης Άγγλος καλλιτέχνης John Mills και ο νεαρός πολυβραβευμένος Σέρβος Vojin Kocič. Ήταν δυο ρεσιτάλ υψηλού επιπέδου που ικανοποίησαν και τον πιο απαιτητικό ακροατή.

DSCN6206

Ρεσιτάλ του Γιάννη Γιαγουρτά

DSCN6460

Συναυλία του ‘Τρίο Ατενέουμ’

 

 

 

 

 

 

Από ελληνικής πλευράς έδωσαν ρεσιτάλ αποσπώντας τα ευμενέστερα σχόλια του κοινού που είχε κατακλύσει την αίθουσα όλες τις βραδιές, οι ταλαντούχοι Γιάννης Γιαγουρτάς, Γιώργος Τοσικιάν και Βασίλης Κανελλόπουλος ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων έκλεισε εντυπωσιακά το Τρίο Ατενέουμ (Σοφία Στριγγάρη, Ελένη Συγκούνα και Ράνια Αγγελέτου).

DSCN6071

Ρεσιτάλ του Βασίλη Κανελλόπουλου

DSCN6121

Ρεσιτάλ του Γιώργου Τοσικιάν

 

 

 

 

 

 Το απόγευμα του Σαββάτου, ο καταξιωμένος συνθέτης και μαέστρος Θόδωρος Αντωνίου είχε μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη γύρω από τη σχέση της κιθάρας με τα σύγχρονα ακούσματα, ενώ την Κυριακή, ο Μίνως Τυλλιανάκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου στον τομέα της ορθοπεδικής και τραυματολογίας, με μια εξαιρετική ομιλία αναφέρθηκε σε θέματα προβλημάτων χεριών και δακτύλων (κακώσεις, θλάσεις, τενοντίτιδες κλπ.)

DSCN6193

Διάλεξη του Θόδωρου Αντωνίου

DSCN6342

Διάλεξη του Μίνωα Τυλλιανάκη

Σύντομη και εκτός προγράμματος ομιλία έκανε επίσης ο John Mills, που αναφέρθηκε στη κατασκευαστική παράδοση ης οικογένειας του Οίκου José Ramirez και τη σχέση της με τον Andrés Segovia. Ωστόσο, σε άλλες αίθουσες, τόσο ο γνωστός κατασκευαστής Παύλος Γύπας όσο και ο κιθαριστής Γιώργος Μπεχλιβάνογλου έκαναν για τρεις μέρες επίδειξη των τελευταίων μοντέλων δικών τους κατασκευών.

DSCN6383

Ο John Mills στη διάλεξη

DSCN6283

…και στο ρεσιτάλ

 

 

 

 

 

 

Πέρα από τη δική μας διδασκαλία που γινόταν σε καθημερινή βάση, εννέα από τους  τελειόφοιτους και απόφοιτους σπουδαστές του Φεστιβάλ, είχαν την ευκαιρία σε δυο συνεχόμενα πρωινά, να πάρουν από τον John Mills μαθήματα ερμηνείας και αισθητικής που άφησαν άριστες εντυπώσεις. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο διαπρεπής κιθαριστής επισκέπτεται τη χώρα μας. Τον είχαμε παρακολουθήσει και στο παρελθόν σε μαθήματα Master Class στην Αθήνα και μας ήταν πολύ ευχάριστο πως οι παλιές καλές εντυπώσεις μας επιβεβαιώθηκαν και πάλι φέτος.

DSCN6160

Master Class Ευάγγελου Ασημακόπουλου

DSCN6501

Master Class John Mills

 

 

 

 

 

 

Στην αίθουσα συναυλιών επίσης έγινε και η διδασκαλία των μικρών μαθητών που συγκεντρώνονται κάθε χρόνο όχι μόνον από την Πάτρα αλλά από κάθε γωνιά της Ελλάδας. Νέα παιδιά με τη συνοδεία των γονιών ή των δασκάλων τους, έπαιξαν το ρεπερτόριό τους, άκουσαν χρήσιμες συμβουλές και πήραν μια ενθάρρυνση για τη προσπάθειά τους, προσπάθεια που επικύρωσαν με τη συμμετοχή τους στο διαγωνισμό της Κατηγορίας τους την τελευταία ημέρα.
Πράγματι η Δευτέρα, τελευταία μέρα του Φεστιβάλ ήταν αφιερωμένη εξ ολοκλήρου στις τρεις Κατηγορίες των διαγωνισμών.
Την παρουσία της πενταμελούς επιτροπής αποτελούμενης από τον John Mills(πρόεδρο) και τους σολίστ και καθηγητές κιθάρας Cobie Smit, Vojin Kocič, Γιάννη Γιαγουρτά και Κώστα Βρέλλη, πλαισίωσε ένα πολυάριθμο κοινό που παρακολούθησε την προσπάθεια πολλών ταλαντούχων νέων παιδιών και στις τρεις Κατηγορίες.

DSCN6518

Η διεθνής επιτροπή του διαγωνισμού για όλες τις Κατηγορίες: Vojin Kocič, Κώστας Βρέλλης, Jonh Mills, Cobie Smit, Γιάννης Γιαγουρτάς

Οι επιδόσεις των συμμετεχόντων στους διαγωνισμούς προδιαγράφουν μια απρόσκοπτη εξέλιξη, αφού οι περισσότεροι από αυτούς έδωσαν δείγματα φροντισμένης τεχνικής, ερμηνείας και ήχου, προϊόντα και αποτέλεσμα σωστής διδασκαλίας. Ήταν μια θετική εικόνα για την πορεία του οργάνου στον τόπο μας, εικόνα που διαφέρει από εκείνη άλλων εποχών, όπου το θέμα της διδασκαλίας αποτελούσε την κύρια αιτία της αποτυχίας σε ένα διαγωνισμό.

Όπως θυμούνται όσοι παρακολουθούν από κοντά τα δρώμενα του Φεστιβάλ της Πάτρας, τις δυο τελευταίες χρονιές δεν είχε δοθεί Πρώτο Βραβείο στη μεγάλη Κατηγορία αφού οι επιτροπές θεώρησαν πως οι νικητές δεν πληρούσαν τους όρους ενός ρεσιτάλ για την επόμενη χρονιά. Ωστόσο φέτος στην Κατηγορία Γ΄, το Πρώτο Βραβείο κατέκτησε ο Παναγιώτης Αγοραστός από την Θεσσαλονίκη που θα είναι ο σολίστ του 24ου Φεστιβάλ της Πάτρας. Ο Αγοραστός που είναι τελειόφοιτος του Μουσικού Κολλεγίου της συμπρωτεύουσας στην τάξη της Λουκίας Σαμούρκα θα δώσει ακόμη δυο ρεσιτάλ: στην Αθήνα τον προσεχή Δεκέμβριο (αίθουσα Athenaeum) και στο Ηράκλειο τον Απρίλιο του 2015, στα πλαίσια του 17ου Φεστιβάλ Κιθάρας που διοργανώνει το ‘Σύγχρονο Ωδείο Κρήτης’.

         Παναγιώτης Αγοραστός: Α΄ Βραβείο στην Κατηγορία Γ΄      (χωρίς όριο ηλικίας)

Παναγιώτης Αγοραστός: Α΄ Βραβείο στην Κατηγορία Γ΄
(χωρίς όριο ηλικίας)

Στην Κατηγορία Β΄ (για σπουδαστές μέχρι 16 ετών), το πρώτο Βραβείο απέσπασε ο Γιάννης Τουρής από τον Πύργο, που σπουδάζει στο Εθνικό Ωδείο Πύργου στην τάξη του Γιάννη Κακολύρη, ενώ τέλος στη Κατηγορία Α΄ (για σπουδαστές μέχρι 12 ετών), το Πρώτο Βραβείο κατέκτησε ο 11χρονος Νίκος Γκίκας από την Αθήνα, μαθητής του Στέφανου Πυρίδη.

DSCN6542

Γιάννης Τουρής: Α΄ Βραβείο Στην Β΄ Κατηγορία (μέχρι 16 ετών)

DSCN6525

Νίκος Γκίκας: Α΄ Βραβείο στην Α΄ Κατηγορία (μέχρι 12 ετών)

 

 

 

 

 

 

                              Τα Βραβεία και τους Επαίνους αξίας 2.000 Ευρώ είχε αθλοθετήσει                                  ο Μουσικός Οίκος Παπαγρηγορίου – Νάκας, Πανεπιστημίου 39, Αθήνα.

                                                  Αναλυτικά τα αποτελέσματα των διαγωνισμών                                                                                και στις τρεις Κατηγορίες έχουν ως εξής:

                          Κατηγορία Α΄ (για σπουδαστές ηλικίας μέχρι 12 ετών)

1. Γκίκας Νικόλαος                 Α΄ Βραβείο

2. Κόντος Θεόδωρος               Β΄ Βραβείο

3. Παττακός Γιώργος             Γ΄ Βραβείο

     4. Μπαντζής Σταύρος                      Έπαινος

     5. Ρεζίτης Δημήτρης                         Έπαινος

     6. Ταλιούγλας Νίκος                         Έπαινος

     7. Τσακαλογιάννης Γιάννης            Έπαινος

ΣΗΜ: Τα ονόματα των σπουδαστών που πήραν Έπαινο είναι καταχωρημένα με αλφαβητική σειρά.

Κατηγορία Β΄ (για σπουδαστές ηλικίας μέχρι 16 ετών)

     1. Τουρής Γιάννης                  Α΄ Βραβείο

  2. Βούζης Αλέξης                     Β΄ Βραβείο

      3. Σαπουντζάκη Ελευθερία      Γ΄ Βραβείο

     4. Σουρής Νίκος                         Γ΄ Βραβείο

    5. Ζαχαράκης Παναγιώτης          Έπαινος

    6. Κυδωνιάτη Βασιλική                 Έπαινος

    7. Παναγοπούλου Χρυσή              Έπαινος

   8. Τζώρτζης Παναγιώτης             Έπαινος

ΣΗΜ: Τα ονόματα των σπουδαστών που πήραν Έπαινο είναι καταχωρημένα με αλφαβητική σειρά.

Κατηγορία Γ΄ (για κιθαριστές κάθε ηλικίας)

  1. Αγοραστός Παναγιώτης    Α΄ Βραβείο

 2. Συμιακού Κατερίνα            Β΄ Βραβείο

  3. Σουκαράς Δημήτρης            Γ΄ Βραβείο

  4. Καμπύλης Χαράλαμπος           Έπαινος

Κλείνοντας αυτό το σημείωμα, η Λίζα κι εγώ θέλουμε από καρδιάς να ευχαριστήσουμε όλες τις προσωπικότητες που έλαβαν μέρος στις τετραήμερες εκδηλώσεις του Φεστιβάλ, αφού η συμμετοχή τους υπήρξε αφιλοκερδής.

                                                                                                   Ευάγγελος Ασημακόπουλος
                                                                                                            (Αθήνα, 1 Μαΐου 2014)
Aside | Posted on by | Σχολιάστε

Η Κλασική Κιθάρα

Καταγραφή 5_000003 2_000000

 

 

 

Διάλεξη του Ευάγγελου Ασημακόπουλου 

στην Ημερίδα του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Καθηγητών Κιθάρας (EGTA – Κύπρου)
Λευκωσία, Σάββατο 15 Μαρτίου 2014 

 

Αγαπητοί φίλοι,

Είναι μεγάλη η χαρά μου που βρίσκομαι ξανά την Κύπρο. Τα τελευταία 30 χρόνια, επισκέπτομαι συνεχώς τη μεγαλόνησο για συναυλίες με την Λίζα, για εξετάσεις ή σεμινάρια, πάντα μετά από πρόσκληση του Εθνικού Ωδείου Κύπρου.
Το ταξίδι μου ωστόσο αυτή τη φορά, γίνεται στα πλαίσια της ημερίδας του EGTA- Κύπρου, καλεσμένος από τον κ. Δημήτρη Ρεγγίνο και τα υπόλοιπα μέλη του Συνδέσμου που, πέρα από την διάλεξη, μου έκαναν την τιμή να με ανακηρύξουν Επίτιμο Μέλος του EGTA Κύπρου «ως ελάχιστη αναγνώριση της τεράστιας προσφοράς μου στο χώρο της Κιθάρας» όπως χαρακτηριστικά μού έγραψαν στην πρόσκλησή τους.
Θέλω λοιπόν πριν αρχίσω την ομιλία μου, να τους ευχαριστήσω όλους θερμά για την απόφαση που πήραν να με τιμήσουν με αυτή την διάκριση.
Στη σημερινή μου διάλεξη και με άξονα φυσικά την κιθάρα, σκέπτομαι να επεκταθώ και σε άλλα θέματα που νομίζω πως λίγο ως πολύ μας ενδιαφέρουν όλους. Μπορούμε μάλιστα στο τέλος να κάνουμε και κάποια συζήτηση αν χρειασθεί ή αν προκύψουν ερωτήματα.

Θα ξεκινήσω λοιπόν πρώτα με την ερώτηση: τι είναι η κλασική κιθάρα?
Γιατί λέμε πως παίζουμε κλασική κιθάρα και όχι σκέτα κιθάρα? Γιατί εμείς οι ίδιοι χρησιμοποιούμε τον προσδιορισμό ‘κλασική’ όταν μας ρωτούν με τι ασχολούμαστε? Και όταν λέμε πως παίζουμε κλασική κιθάρα, τι ακριβώς εννοούμε και πού αναφερόμαστε? Αναφερόμαστε στην κατασκευή του οργάνου, αναφερόμαστε στην ιστορία του, στην τεχνική του, στους συνθέτες που ερμηνεύουμε ή που αλλού? Ή απλά εμείς διαχωρίζουμε τη θέση μας από την ‘ηλεκτρική’ την ‘ακουστική’, την ‘μπάσο’ κιθάρα ή την κιθάρα φλαμένκο? Γιατί δεν μιλάμε για κλασικό βιολί, κλασικό τσέλο ή κλασικό πιάνο? Από πότε η κιθάρα έγινε κλασική? Και τη σημαίνει ο όρος ‘κλασική’? Και τέλος πού βρίσκονται οι διαφορές μας με τα αντίστοιχα όργανα που ονομάζονται κιθάρες?

Ας πω λοιπόν πρώτα λίγα λόγια για το χαρακτηρισμό ‘κλασική’ και στη συνέχεια θα αναφερθώ και στην κιθάρα.
Όπως ξέρετε ‘κλασική’ ονομάζουμε μια καλλιτεχνική δημιουργία που έχει αξία διαχρονική και οικουμενική. Είναι δυο στοιχεία εντελώς απαραίτητα για να χαρακτηρίσουμε ως ‘κλασικό’ κάποιο έργο τέχνης. Ο Παρθενώνας, η ποίηση του Γκαίτε, μια σύνθεση του Μότσαρτ, ένας πίνακας του ντα Βίντσι, ένα έργο του Σαίξπηρ ή μια τραγωδία του Αισχύλου, άντεξαν τη φθορά του χρόνου, θαυμάστηκαν και αγαπήθηκαν από τους λαούς στο πέρασμα των αιώνων, έπαψαν να έχουν πατρίδα, γι’ αυτό και τα ονομάζουμε κλασικά έργα τέχνης που ανήκουν πια στην ανθρωπότητα.
Όσο για την κιθάρα, όλοι ξέρουμε πως είναι ένα όργανο που έλκει την καταγωγή του από την Ανατολή και πως το όνομα κιθάρα προέρχεται από το αρχαίο περσικό τζσεταρ που σημαίνει τρεις χορδές (τζσε είναι το τρία και ταρ η χορδή). Πράγματι το έγχορδο που κυριάρχησε για πολλούς αιώνες στον αρχαίο περσικό πολιτισμό ήταν τρίχορδο. Αργότερα προστέθηκε μία ακόμα χορδή και ως τετράχορδo πλέον μεταφέρθηκε στην αρχαία Ελλάδα από τους σκλάβους της Ανατολής. Όταν οι Ρωμαίοι λίγο μετά κυριάρχησαν στα πέρατα της Δύσης, υποδουλώνοντας και την Ελλάδα, διδάχθηκαν αλλά και υιοθέτησαν πολλά από τα επιτεύγματα του πολιτισμού των προγόνων μας. Είναι αμφίβολη επομένως η άποψη ότι στην Ευρώπη η κιθάρα εισήλθε για πρώτη φορά τον 8ο αιώνα όταν οι Άραβες κατέκτησαν την Ισπανία, γιατί έτσι κι αλλιώς η κιθάρα ήταν γνωστή εκεί, αφού ο ρωμαϊκός πολιτισμός έφτανε σε όλη την Ιβηρική Χερσόνησο. Ωστόσο αυτή η εγκατάσταση των Μαυριτανών στην Ισπανία έδωσε μια καινούργια πνοή στο έγχορδο, που ακόμα και στις μέρες μας θεωρείται ότι γεννήθηκε στη χώρα αυτή.
Στους αιώνες που ακολούθησαν, η κιθάρα δεν έπαψε να αλλάζει σχήμα και μορφή. Υπάρχουν γλυπτά, παραστάσεις ή τοιχογραφίες όχι μόνο στην Ισπανία  αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου εμφανίζεται να παίζεται με δάχτυλα, με πένα ή με δοξάρι.

Picture2Στις αρχές του 16ου αιώνα η κιθάρα έχει τέσσερις διπλές χορδές. Picture1Στον ίδιο αιώνα όμως ακμάζει παράλληλα το λαούτο ενώ στην Ισπανία και Πορτογαλία κάνει την εμφάνισή της η βιχουέλα, όργανο κυρίως της αριστοκρατίας, που έχει έξι διπλές χορδές  και παίζεται περισσότερο με τα δάχτυλα.
Τον 17ο αιώνα η κιθάρα παίζεται πια με πέντε διπλές χορδές, ενώ στα τέλη του αιώνα αυτού, τόσο η βιχουέλα όσο και το λαούτο βρίσκονται σε παρακμή.
O 18ος αιώναs πρέπει να θεωρηθεί μια σημαντική περίοδος στην εξέλιξη της κιθάρας για δύο λόγους: ο πρώτος είναι η οριστική καθιέρωση των 6 χορδών στα Picture3μέσα του αιώνα και ο δεύτερος, η εμφάνιση λίγο αργότερα του Φερνάντο Σορ που υπήρξε μια από τις κορυφαίες προσωπικότητες στην τρισχιλιετή διαδρομή της. Ο Σορ αλλά και ο συμπατριώτης και φίλος του Ντιονίσιο Αγουάδο, έχουν δίκαια θεωρηθεί ως οι  ιδρυτές και θεμελιωτές της μεγάλης ισπανικής Σχολής, χάρη στο πολύτιμο έργο που άφησαν πίσω τους.
Την ίδια περίπου εποχή, τέλη του 18ου – αρχές του 19ου αιώνα, στην Ιταλία, ακμάζει μία επίσης σημαντική Σχολή κιθάρας  με κυριότερους εκπροσώπους τους Καρούλι, Καρκάσι και admin-ajaxΤζουλιάνι με τον τελευταίο να αποσπά τον θαυμασμό και την εκτίμηση του μουσικού κόσμου για την δεξιοτεχνική του ικανότητα και τις περίτεχνες συνθέσεις του. Στην περίοδο αυτή, τον 19ο αιώνα δηλαδή, εμφανίζονται ένα σωρό νέοι δεξιοτέχνες όπως ο Γάλλος Κοστ, ο Ούγγρος Μερτζ, ο Ισπανός Άρκας, ο Ιταλός Ρεγκόντι, αλλά και ο Νικολό Παγκανίνι, που ασχολήθηκε για μερικά χρόνια με την κιθάρα αφήνοντας πίσω του αρκετές συνθέσεις.  

Εδώ πρέπει να επισημάνει κανείς πως στον 19ο αιώνα η διάθεση του κοινού άρχισε να στρέφεται περισσότερο σε όργανα με δυνατό ήχο. Η Όπερα βρίσκεται στη μεγαλύτερή της άνθιση και οι συνθέτες χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο ηχητικό όγκο μέσα από τις ορχήστρες και τις χορωδίες. Αυτή η τάση του γιγαντισμού στη μουσική, είχε ως αποτέλεσμα να παρακμάσουν έως και να εξαφανισθούν όργανα με αδύναμο ήχο που κυριάρχησαν τους τρεις προηγούμενους αιώνες όπως ήταν η λύρα, το λαούτο, η βιχουέλα, το τσέμπαλο και η κιθάρα. Η κιθάρα ωστόσο παρέμεινε ζωντανή στην Ισπανία χάρη στα φλαμένκο, τη λαϊκή παραδοσιακή μουσική.
downloadΈτσι η εμφάνιση του Φρανθίσκο Τάρρεγκα στα μέσα του 19ου αιώνα, βρίσκει την κιθάρα χωρίς ουσιαστικό ρεπερτόριο, αφού οι σπουδαιότεροι συνθέτες της Ευρώπης είχαν ασχοληθεί με άλλα όργανα. Μότσαρτ, Μπετόβεν, Σούμπερτ, Σούμαν, Τσαϊκόφσκι, Σοπέν, Μέντελσον και τόσοι άλλοι ακόμη, δεν σκέφθηκαν να γράψουν για ένα όργανο που δεν γνώριζαν, ένα όργανο συνοδείας, ένα όργανο φτωχό και λαϊκό. Μοιραία λοιπόν το καλλιτεχνικό ανάστημα του Σορ, του Αγουάδο, του Καρούλι και του Τζουλιάνι είναι ό,τι πιο αξιόλογο έχει να επιδείξει ως εκείνη την περίοδο η κιθάρα.
Ο Τάρρεγκα, διπλωματούχος τόσο στο πιάνο όσο και στην αρμονία, ασχολήθηκε σε βάθος με την d5185536lτεχνική της κιθάρας και κατάφερε να δημιουργήσει μια πραγματική επανάσταση: επέβαλε την τεχνική του μπαρέ, χρησιμοποίησε το απογιάντο, αξιοποίησε τον παράμεσο του δεξιού χεριού, καθιέρωσε το κράτημα του οργάνου στο αριστερό πόδι και ακόμη βοήθησε τον ιδιοφυή κατασκευαστή Αντόνιο Τόρρες να ολοκληρώσει τις έρευνες για ένα νέο μοντέλο κιθάρας. Αυτές οι καινοτομίες του Τάρρεγκα στην τεχνική, αλλά και η Σχολή των μαθητών του, οι συνθέσεις του, οι πολυάριθμες μεταγραφές του, καθώς και η Μέθοδος Κιθάρας που εξέδωσε, τον κατατάσσουν, όπως και τον Φερνάντο Σορ πριν έναν αιώνα, στο πάνθεον των κορυφαίων της ιστορίας του οργάνου.

Μετά το θάνατο του Τάρρεγα στις αρχές του 20ου αιώνα, ο πιο ταλαντούχος μαθητήςdownload (1) του, ο Μιγέλ Λιομπέτ, πραγματοποιεί περιοδείες τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική δίνοντας πολυάριθμα ρεσιτάλ. Από τους δίσκους του Λιομπέτ που διασώθηκαν αλλά και από τις εξαίρετες μεταγραφές του, διαπιστώνει κανείς το επίπεδο της τεχνικής του. Ακόμη ο Ντανιέλ Φορτέα που ίδρυσε την  γνωστή Βιβλιοθήκη Φορτέα καθώς και ο Αιμίλιο Πουζόλ με την πιο imagesολοκληρωμένη στην εποχή μας μέθοδο, θεωρούνται συνεχιστές του έργου του δασκάλου τους.
Την ίδια εποχή στη Λατινική Αμερική ο Αγκουστίν Μπάρριος Μανγκορέ από την Παραγουάη θεωρείται ο κυριότερος εκπρόσωπος της ηπείρου. Ο ίδιος, υπήρξε ο πρώτος κιθαριστής στην ιστορία του οργάνου που ηχογράφησε δίσκους και παρά το γεγονός ότι ήταν πασίγνωστος στη Νότιο Αμερική, στην Ευρώπη έγινε γνωστός αρκετές δεκαετίες μετά το θάνατό του. Σήμερα τα έργα του  παίζονται διαρκώς και το όνομά του έχει πάρει τη θέση που του αξίζει.

Picture9Λίγο αργότερα στην κεντρική Ευρώπη η σημαντικότερη παρουσία ήταν αυτή της Ίντα Πρέστι, που ως ‘παιδί-θαύμα’ κατέπληξε το Παρίσι και το Λονδίνο όταν σε ηλικία 9 μόλις ετών έκανε την πρώτη εμφάνισή της. Αργότερα, μαζί με τον Αλέξανδρο Λαγκόγια, αποτέλεσαν το κορυφαίο ντουέτο κιθάρας στον κόσμο.

Εδώ πρέπει να σταθεί κανείς στο γεγονός πως ένα από τα χαρακτηριστικά του 20ου αιώνα είναι και η εξειδίκευση. Το μοντέλο συνθέτης-εκτελεστής με τον καιρό εξαφανίζεται και τη θέση του παίρνουν δύο διαφορετικές ειδικότητες που μοιάζουν να μην έχουν σχέση μεταξύ τους: ο εκτελεστής δεν ασχολείται με τη σύνθεση ενώ ο συνθέτης δεν εμφανίζεται δημόσια! Ο εκτελεστής κατά συνέπεια ασκείται στο να παρουσιάζει στο κοινό  έργα που ανήκουν σε συνθέτες παλιούς ή καινούργιους, ενώ από την άλλη ο συνθέτης δεν έρχεται καθόλου πια σε επαφή με το κοινό, νιώθει εξαρτημένος από τον εκτελεστή και ασχολείται μόνο με το συνθετικό του έργο.
Ο Αντρές Σεγκόβια που έζησε σχεδόν έναν ολόκληρο αιώνα – τον 20όν – ακολούθησε το ρεύμα της εποχής, αναδείχθηκε σε κορυφαίο εκτελεστή και υπήρξε χωρίς Picture10αμφιβολία ο τρίτος μεγάλος σταθμός στην ιστορία της κιθάρας και για πολλούς, η κορυφαία προσωπικότητα στη μακραίωνη διαδρομή της. 
Περισσότερο από κάθε προηγούμενο κιθαριστή, o Σεγκόβια έβλεπε την κιθάρα ως όργανο συναυλιών, ανάλογο με αυτά που ήδη μεσουρανούσαν και έδινε συνεχώς τις μάχες του για να την επιβάλει. Είχε να αντιμετωπίσει ένα αρνητικό κλίμα προκατάληψης για το ρόλο της κιθάρας, επειδή ο περισσότερος κόσμος την ήθελε ή τη γνώριζε ως όργανο συνοδείας, διασκέδασης και ισπανικού φολκλόρ. Συνειδητοποίησε από νωρίς τη γύμνια του ρεπερτορίου της και φρόντισε να επηρεάσει αξιόλογους συνθέτες της εποχής του όπως ήταν ο Βίλα-Λόμπος, ο Ροδρίγο, o Τουρίνα, ο Καστελνουόβο-Τεντέσκο, ο Πόνσε, o Τόρρομπα, ο Τάνσμαν, ο Μομπόου να γράψουν για την κιθάρα, ενώ παράλληλα έκανε πολλές μεταγραφές τις οποίες παρουσίαζε στις εμφανίσεις του. 

Ο Αντρές Σεγκόβια που υπήρξε ο εμπνευστής χιλιάδων κιθαριστών σ’ ολόκληρο τον 20
ο αιώνα, καθιέρωσε ένα σύγχρονο τρόπο παιξίματος χρησιμοποιώντας νάιλον χορδές στην κιθάρα και νύχια στα δάχτυλα του δεξιού χεριού. Η φήμη που απέκτησε μέσα από τις αδιάκοπες περιοδείες σε όλο τον κόσμο και τις ηχογραφήσεις, άρχισε να παίρνει μυθικές διαστάσεις σε σημείο που στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 – που ήταν και η χρυσή εποχή της κιθάρας – η λέξη «Σεγκόβια» να σημαίνει «κιθάρα» και το αντίστροφο.
Η προσφορά του Ισπανού καλλιτέχνη στο όργανο υπήρξε ανεκτίμητη αφού αυτός πρώτος το επέβαλε στη συνείδηση του κοινού ως όργανο μεγάλων ερμηνευτικών δυνατοτήτων, με αποτέλεσμα να διδάσκεται σήμερα στις πιο έγκυρες Μουσικές Σχολές, Ακαδημίες και Πανεπιστήμια σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

 Στη «μετασεγκοβιανή» περίοδο, συνεχίζουν με βελτιωμένη τώρα τεχνική και νέες μουσικές αντιλήψεις δεκάδες κιθαριστών, των οποίων τα ονόματα είναι αδύνατο να αναφέρω, πόσω μάλλον όταν είναι και παρακινδυνευμένο να γίνει αναφορά σε ζώντες εκτελεστές προτού ολοκληρώσουν τον κύκλο της καλλιτεχνικής τους Picture11δραστηριότητας. Ωστόσο θα περιορισθώ στην προσφορά του Άγγλου Τζούλιαν Μπρημ, του Αυστραλού Τζον Γουίλιαμς και του Βενεζουελάνου Αλίριο Ντίαζ, όχι μόνο γιατί οι αμέτρητες συναυλίες και οι ηχογραφήσεις τους είχαν ως συνέπεια το όργανο να αποκτήσει εκατομμύρια φίλους, αλλά κυρίως γιατί πολλοί σύγχρονοι συνθέτες αφιέρωσαν έργα τους σ’ αυτούς, χωρίς ωστόσο να παραλείψω και τα ονόματα του Ισπανού Ναρθίθο Γιέπες ή του Ουρουγουανού Άμπελ Καρλεβάρο που υπήρξαν δυο κιθαριστές με πλούσια καλλιτεχνική δράση.

Στις μέρες μας – αυγή της τρίτης μ.Χ. χιλιετηρίδας – η κιθάρα είναι αναμφισβήτητα το πιο δημοφιλές και διαδομένο όργανο: διδάσκεται σε πολλές μουσικές Ακαδημίες συγκεντρώνοντας εντυπωσιακό αριθμό σπουδαστών, οι σύγχρονοι συνθέτες γράφουν πρωτότυπα έργα γι’ αυτήν και οι επαγγελματίες κιθαριστές είναι πλέον αναρίθμητοι. Ακόμη, δεκάδες περιοδικά και εκδόσεις με θέμα την κιθάρα κυκλοφορούν παντού, οι πωλήσεις οργάνων, δίσκων και βιβλίων βρίσκονται στην πρώτη θέση, ενώ για κανένα άλλο όργανο δεν υπάρχουν τόσα σωματεία και σύλλογοι και δεν διοργανώνονται τόσα πολυάριθμα φεστιβάλ, σεμινάρια, διαλέξεις, διαγωνισμοί, συναυλίες και ρεσιτάλ. Πέρα όμως από όλα αυτά, η κιθάρα διατηρώντας τη λαϊκή καταγωγή της, το χαμηλό κόστος της, την ευκολία της μετακίνησης αλλά και τη δυνατότητα της συνοδείας χάρη στην πολυφωνία της, είναι προσιτή σε όλα τα κοινωνικά στρώματα και έχει την ευχέρεια να μετέχει σε κάθε μουσικό σχήμα.

Αγαπητοί φίλοι,

Έδωσα όσο μπορούσα πιο συνοπτικά την εικόνα της κιθάρας από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα. Μίλησα για την καταγωγή της, την ιστορική της διαδρομή μέσα από τους αιώνες, τους συνθέτες και τους εκτελεστές της που έπαιξαν βασικό ρόλο στην εξέλιξή της.
Ο 20ος αιώνας ωστόσο, με αυτή τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, έχει ανοίξει ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο στην πορεία του οργάνου. Αναφέρομαι στην παρεμβολή του ηλεκτρισμού στα έγχορδα για την ενίσχυση του ήχου τους.
Πράγματι, τα πρώτα πειράματα με τον ηλεκτρισμό έγιναν από τον Αμερικανό κιθαριστή Λες Πωλ τη δεκαετία του ’30 για μια ηλεκτρική κιθάρα όπως ονομάστηκε στο τέλος. Το όργανο αυτό χρησιμοποιήθηκε αρχικά από μουσικούς της τζαζ ως ένα κούφιο όργανο, ηλεκτρικώς ενισχυμένο για μεγαλύτερη ένταση κατά την περίοδο της άνθησης του σουίνγκ.
Οι πρώτες ηλεκτρικές κιθάρες διέθεταν κούφιο σώμα, ατσάλινες χορδές και ηλεκτρομαγνήτες με σπείρες από βολφράμιο που κατασκεύαζε η εταιρία Rickenbacker τοSMG_Frying_Pan - Αντίγραφο 1931.
Το 1934 η ίδια εταιρεία, η Rickenbacker παρουσίασε το τηγάνι – the frying pan – έναν μεταλλικό δίσκο σχήματος οβάλ που συνδεόταν με μια φαρδιά ξύλινη τραβέρσα που το όλο σχήμα έμοιαζε με τηγάνι.
Στα μέσα του 1940, πάλι ο Λες Πωλ που τότε εργαζόταν στην εταιρία Epiphone Guitar κατασκεύασε ένα όργανο με συμπαγές σώμα που ονομάστηκε log-guitar,        download (2)         κιθάρα-κούτσουρο δηλαδή, καθώς αποτελείτο από ένα απλό τετράγωνο ξύλινο σώμα, με δύο κούφιες διακοσμητικές τομές από σουηδικό ξύλο, από ένα μπράτσο, και από χειροποίητους μαγνήτες και ηλεκτρικά συστήματα.

Δέκα χρόνια αργότερα οι εταιρείες Fender και Gibson παρουσίασαν βελτιωμένα όργανα που έμοιαζαν περίπου με κιθάρες, όργανα που σε λίγο διάστημα πλημμύρισαν την παγκόσμια αγορά ως ιδανικοί εκφραστές της μουσικής τζαζ, μπλουζ και ροκ, μουσικής που τραγουδιέται και χορεύεται σήμερα από τη νεολαία όλου του κόσμου.
Να ήταν άραγε σημείο των καιρών, να ήταν η ανάγκη της επικοινωνίας με τις μάζες, να ήταν μια επανάσταση στα καθιερωμένα, ό,τι κι αν ήταν, με τη διάδοση του μοντέλου αυτού, το όργανο που υπέστη την μεγαλύτερη ζημιά έμελλε δυστυχώς να είναι η κιθάρα. Έτσι, αναγκαστικά πλέον χρησιμοποιούμε το επίθετο ‘κλασική’ για να προσδιορίσουμε ένα όργανο παραδοσιακό με ιστορία τριών χιλιετηρίδων.
Ήταν δυστύχημα τελικά πως, με τη χρήση του ονόματος και του σχήματος της κιθάρας, δημιουργήθηκε η ‘ηλεκτρική’ η ‘ακουστική’ η ‘ηλεκτροακουστική’ το ‘μπάσο’ κι ένα σωρό άλλα όργανα εντελώς διαφορετικά από την κιθάρα, τόσο στην τεχνική όσο και στο ρεπερτόριο, μα ακόμα περισσότερο στον ήχο, έναν ήχο που δεν έχει καμία συγγένεια με αυτόν της κιθάρας, έναν ήχο που μάλιστα δεν παράγεται ούτε καν από το ηχείο των οργάνων αυτών, αφού ηχείο δεν υπάρχει.
Αναλογίζομαι σήμερα πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα, αν αντί για το όνομα ‘ηλεκτρική κιθάρα’ είχε επικρατήσει η αρχική ονομασία δηλαδή τηγάνι ή κούτσουρο κι αν αυτό δεν θα ήταν και τόσο εύηχο μπορούσε να πάρει το όνομα των εταιρειών Fender ή Gibson, ό,τι δηλαδή έχει συμβεί στη σχέση τής κλαβινόβα με το πιάνο, ή του αρμόνιου με το πιάνο ή και του συνθεσάιζερ.
Πόσο παράξενο δηλαδή θα ήταν αν σήμερα λέγαμε τη φράση ‘αυτός είναι εξαιρετικός Φεντερίστας’ ή ‘θα δώσει συναυλία ο δεξιοτέχνης της Γκίμπσον με το συγκρότημά του’ αντί να διαβάζουμε στην εφημερίδα πως θα λάβει μέρος στο Φεστιβάλ ο Έντι Βαν Χάλεν, “ο καλύτερος κιθαρίστας του κόσμου”…
images (1) Με την ηλεκτρική ασχολήθηκαν και ασχολούνται αξιόλογοι καλλιτέχνες που κανείς δεν αμφισβήτησε τα τεχνικά και μουσικά τους προσόντα. Αντίθετα θα έλεγα πως είναι εντυπωσιακή η ικανότητά τους στην δεξιοτεχνία, στον αυτοσχεδιασμό, τις επινοήσεις, και τον ρυθμικό πλουραλισμό που εμφανίζουν είτε ως σολίστες είτε ως σύνολα πάνω στη μουσική της τζαζ, της ροκ και των μπλουζ. Παράλληλα όμως πρέπει να επισημάνω πως βασικός παράγοντας στην εκπληκτική διάδοση της ‘ηλεκτρικής’ υπήρξε το γεγονός ότι γεννήθηκε και ανδρώθηκε στις Ην. Πολιτείες, τη χώρα που κυριάρχησε οικονομικά στον πλανήτη μας τις τελευταίες δεκαετίες, της οποίας βεβαίως την μουσική εκφράζει κατά τον καλύτερο τρόπο το όργανο αυτό.1206643692 Ολοκληρώνοντας αυτή την παράγραφο, θέλω να υπογραμμίσω την απερίγραπτη σύγχυση που δημιουργείται στις μέρες μας ανάμεσα στην κιθάρα και την ‘ηλεκτρική’, οργάνων δηλαδή που δεν έχουν τίποτα κοινό μεταξύ τους. Εκτός από το χόρδισμα όλα τα υπόλοιπα κινούνται σε εντελώς διαφορετική τροχιά, σε άλλους ρόλους, με διαφορετικά ρεπερτόρια, με άλλη τεχνική το καθένα, με άλλες εντάσεις, με διαφορετική αισθητική και εν τέλει με μουσικές που απευθύνονται σε διαφορετικά ακροατήρια. Με άλλα λόγια αν η ‘ηλεκτρική’ είναι το μέσον για μια μουσική απελευθέρωση από τα καθιερωμένα και μια προσέγγιση στις πλατιές μάζες, η κιθάρα έχει να προσφέρει σε όσους ασχοληθούν μαζί της, την καλλιέργεια και την μουσική Παιδεία.

Αγαπητοί φίλοι,

Κλείνοντας, και για να μη κουράσω περισσότερο, θα κάνω μια προσπάθεια να δώσω, όσο πιο περιεκτικά μπορώ, την ταυτότητα της κλασικής κιθάρας. Είναι η ίδια απάντηση που έδωσα πριν κάποια χρόνια όταν στο διαδικτυακό περιοδικό TAR είχε ξεσπάσει μια έντονη συζήτηση – σχεδόν καυγάς – για το τι είναι η κλασική κιθάρα και οι εκδότες του περιοδικού ο Νότης Μαυρουδής και ο Κώστας Γρηγορέας μου είχαν ζητήσει να πω τη γνώμη μου για το ζήτημα αυτό. Τους έστειλα το παρακάτω κείμενο που θέλω να σας το διαβάσω επακριβώς: mastoras
“Η κιθάρα είναι το όργανο που κατασκευάζεται από έμπειρους τεχνίτες που χρησιμοποιούν ποικιλία ξύλων και βερνικιών και στη γνωστή της μορφή σήμερα παίζεται με 6 νάιλον χορδές. Είναι το palisadroχαμηλόφωνο, πολυφωνικό και δύσχρηστο όργανο που απαιτεί από εκείνον που θα το αγκαλιάσει, να αφιερώσει ατέλειωτες ώρες καθημερινής μελέτης, σπουδής και έρευνας. Παρουσιάζοντας μια μεγάλη ποικιλία ηχοχρωμάτων και μια πλατιά γκάμα συγκινησιακών στοιχείων, ο εκτελεστής ζυμώνει και πλάθει τον ήχο κυριολεκτικά με τα elatosδάχτυλα και των δυο χεριών του, καλλιεργώντας ο ίδιος με την πάροδο του χρόνου την προσωπική του αισθητική. Με αυτόν τον κομψό, βελούδινο και μαγικό ήχο που βγαίνει μέσα από τα σπλάχνα του σκάφους, η κιθάρα αγαπήθηκε όσο κανένα άλλο όργανο στον πλανήτη. Χωρίς να χάσει ποτέ την ταυτότητα του ‘λαϊκού’ οργάνου, η κιθάρα τις τελευταίες δεκαετίεςΚαταγραφή διδάσκεται στις πιο έγκυρες Ακαδημίες, παίρνοντας μια θέση δίπλα στα υπόλοιπα όργανα συναυλιών, προσφέροντας έτσι κι skafosαυτή με τη σειρά της την βαθύτερη γνώση και τη μουσική Παιδεία. Τέλος, ο πολυδιάστατος και πολυσχιδής ρόλος της την έχει κάνει δημοφιλή σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, ενώ δεν έπαψε ποτέ να χρησιμοποιείται στη συνοδεία του τραγουδιού όπου είναι αναντικατάστατη”.

Αγαπητοί φίλοι,

Θα μου άρεσε να κλείσω αυτή την ομιλία με την ιστορική φράση του μεγάλου πιανίστα Φρειδερίκου Σοπέν:

“Δεν υπάρχει ωραιότερο όργανο από μια κιθάρα, αν ίσως εξαιρέσουμε τις δύο!”

Σας ευχαριστώ!

Untitled_000005
Συνέχεια ανάγνωσης

Aside | Posted on by | 2 σχόλια